Saymadan Anlık Bilme (Sanbil) — Evde Destek
Bu öğrenme yörüngesinin her düzeyi için eve özel, adım adım etkinlikler: günlük hayatta, oyunla ve çalışma yaprağıyla. Her etkinlik o düzeyin kazanımına doğrudan bağlıdır.
Düzey 1 · Sayı Sezici: Temeller
Tabağa önce 1, sonra bir avuç (3-4) zeytin koyun.
«Bak, bu çok daha kalabalık oldu!» deyin; sayı söylemeyin.
Sadece «az» ve «çok» yığınları gözle fark ettirin.
✓ Başarı işareti: Sayı söylemeden belirgin az-çok farkını gözle ayırır.
İki avucunuza fasulye saklayın (birine 1-2, ötekine bir avuç).
Ellerinizi açıp «hangisi daha çok?» diye sorun.
Doğruda birlikte sevinin, yanlışta düzeltmeden tekrar oynayın.
✓ Başarı işareti: İki kümeden çok olanı saymadan, sezgiyle gösterir.
Kâğıdın soluna 2, sağına 6 çıkartma/nokta yapıştırın.
Çocuktan «daha kalabalık olan tarafa» elini koymasını isteyin.
Fark büyük olduğu için her seferinde başarır.
✓ Başarı işareti: Belirgin çok olan tarafı sezgiyle seçer.
Düzey 2 · Çok Küçük Sayı Tanıyıcı
Çocuk bir şey isteyince «1 mi istersin, 2 mi?» diye sorun.
Eşyaları yan yana koyup gösterin (1 bisküvi mi, 2 mi).
Gün içinde birkaç kez bu «bir mi iki mi» anını yakalayın.
✓ Başarı işareti: 1 ile 2'yi bakışta ayırıp seçimini söyler.
İki bardağın altına 1 ve 2 düğme saklayın.
Kaldırınca «hangisinde iki tane vardı?» deyin.
Saymadan, bakışta seçmesini isteyin.
✓ Başarı işareti: 1 ve 2'lik kümeyi saymadan ayırt eder.
Yan yana iki kutu çizin; birine 1, birine 2 kalp koyun.
Çocuk «iki olanı» yuvarlak içine alsın.
Sonra kutuları boşaltıp kendisi 1 ve 2 çizsin.
✓ Başarı işareti: 1 ve 2'yi ayırıp ikiyi doğru işaretler ve çizer.
Düzey 3 · Küçük Koleksiyon Yapıcı
Sofrayı kurarken «bana 2 çatal verir misin?» deyin.
Elinize tam 2 tane bırakmasını isteyin.
Fazla verirse «bu kaç oldu, 2 mi?» diye birlikte bakın.
✓ Başarı işareti: İstenen 1-2 nesneyi tam sayıda verir.
Üzerinde 1 veya 2 nokta olan «sipariş kartları» yapın.
Çocuk garson olsun: kartta kaç nokta varsa o kadar üzüm koysun.
Doğru sayıda koyunca alkışlayın.
✓ Başarı işareti: Karttaki 1-2 sayısı kadar nesneyi oluşturur.
Üç boş kâğıt tabak çizin; yanlarına «1» ve «2» yazın.
Çocuk her tabağa yazıldığı kadar fasulye yapıştırsın.
Az ya da çok olursa silmeden birlikte düzeltin.
✓ Başarı işareti: Yazılan 1-2 sayısı kadar nesne yerleştirir.
Düzey 4 · Küçük Koleksiyon Adlandırıcı
Eline aldığı oyuncakları gösterip «kaç tane?» deyin.
Saymasına fırsat vermeden 1, 2, 3'lük grupları söyletin.
4 olursa zorlanması normaldir; gün içinde 2-3 kez yineleyin.
✓ Başarı işareti: 1-3'lük grupları saymadan, bir bakışta adlandırır.
Bir bardağın altına 1-3 düğme saklayın.
«Hazır mısın?» deyip 1 saniye gösterip kapatın.
Çocuk «3!» desin; 4'e doğru yavaş yavaş ilerleyin.
✓ Başarı işareti: Kısa süre gösterilen 1-3'ü saymadan söyler.
Kâğıda dağınık 1, 2 ve 3 noktalı küçük gruplar çizin.
Her grubun yanına rakamını çocuk yazsın/söylesin.
Gruplar 3'ü geçmesin ki saymadan tanısın.
✓ Başarı işareti: 1-3'lük grupları saymadan adlandırıp yazar.
Düzey 5 · Algısal Sanbil — 4'e dek
Çatal-kaşık verirken «şimdi 4 tane lazım» deyip eline 4 koyun.
«Saymadan, baktın mı 4 olduğunu anlıyor musun?» diye oynayın.
4'ü 3+1 gibi gösterip 3'ten 4'e geçişi rahatlatın.
✓ Başarı işareti: 4'ü saymadan, bir bakışta tanır (3'le karıştırmaz).
Zar atın ama yalnız 1-4 yüzlerini kullanın (5-6 gelince tekrar atın).
Çocuk zardaki noktaları saymadan «4!» desin.
Doğruysa bir adım ilerlesin; sabit dizilim tanımayı kolaylaştırır.
✓ Başarı işareti: Zardaki 4'ü saymadan anında söyler.
Kâğıda 4 noktayı bazen köşe köşe (zar gibi), bazen sıra halinde çizin.
Çocuk hepsine bakıp «hepsi 4 mü?» diye işaretlesin.
Aynı sayının farklı dizilişini görmek 4'ü sağlamlaştırır.
✓ Başarı işareti: Farklı dizilişlerde 4'ü saymadan tanır.
Düzey 6 · Algısal Sanbil — 5'e dek
Bir elin parmaklarını açıp «hepsi 5; saymadan da biliyoruz» deyin.
Çorabı, kalemi 5'erli gösterip «bu da 5 mi?» diye onaylatın.
Eli, 5'in en güçlü çapası olarak kullanın.
✓ Başarı işareti: 5'lik kümeyi saymadan, bir bakışta tanır.
Yumurta kartonunun 5'li bir sırasını kullanın.
Bazı gözlere boncuk koyup «kaç tane, baktın mı anladın mı?» deyin.
Örn. 4 dolu 1 boş = 4; 5'lik çerçeve bakışta görmeyi destekler.
✓ Başarı işareti: 5'lik çerçevede 5'e dek miktarı bakışta bilir.
Kâğıda 5'lik kutular (□□□□□) çizip içine 3, 4 ya da 5 nokta koyun.
Çocuk saymadan kaç dolu olduğunu söylesin.
Hep 5'lik çerçevede olduğundan «bir eksik», «tam beş» sezgisi gelişir.
✓ Başarı işareti: 5'lik çerçevede dolu sayısını saymadan söyler.
Düzey 7 · Kavramsal Sanbil — 5'e dek
Meyveleri ikiye ayırın: «2 elma burada, 3 elma şurada».
«Hepsi 5 değil mi?» diye parça-bütünü sesli kurun.
Çocuğun «2 ve 3 beş eder» demesini sağlayın.
✓ Başarı işareti: 5'i 2+3 gibi parçalardan, saymadan görür.
Domino taşlarından 5 edenleri (4+1, 3+2) bulup ayırın.
«Bu iki parça birlikte kaç?» diye sorun.
Çocuk iki küçük grubu saymadan birleştirip 5 desin.
✓ Başarı işareti: İki alt grubu birleştirerek 5'i kavramsal görür.
Kâğıda 5'i iki renge bölünmüş gösterin (2 kırmızı + 3 mavi nokta).
Çocuk «kaç + kaç» olduğunu söylesin.
Aynısını boş kutuda kendi renklendirsin.
✓ Başarı işareti: 5'in saklı parçalarını (2+3) gösterir.
Düzey 8 · Kavramsal Sanbil — 7'ye dek
Sofrada 7 cevizi 5+2 ya da 4+3 diye gruplayın.
«Saymadan, gruplara bakarak 7 olduğunu görüyor musun?» deyin.
Büyük çokluğu tanıdık küçük parçalara bölmeyi özendirin.
✓ Başarı işareti: 7'yi tanıdık alt gruplara bölerek saymadan görür.
Bir avuç düğmeyi (6-7) masaya atın.
Çocuk önce «5'i bir kenara ayır» desin.
Sonra kalanları ekleyip «5 ve 2, yedi» desin.
✓ Başarı işareti: İki grup üzerinden 7'yi parça-bütünle bulur.
Kâğıtta 7'yi iki öbek çizin (5'li çerçeve dolu + yanda 2 nokta).
Çocuk «5 ve 2 = 7» diye okusun.
Sonra 7'yi 4+3 olarak kendi çizsin.
✓ Başarı işareti: 7'yi iki ayrı parçalanışla gösterir.
Düzey 9 · Kavramsal Sanbil — 10'a dek
Yumurta/bardakları «5'erli iki grup» ya da «5 ve birkaç fazlası» gösterin.
«Baktın, kaç var? 5 ve 3, sekiz» deyin.
10'a kadar çoklukları hep 5'i çapa alıp gruplatın.
✓ Başarı işareti: 6-10 arası sayıları 5'i çapa alıp gruplayarak görür.
İki zar atın.
Çocuk her zarı tek tek değil, ikisini grup halinde görsün.
Toplamı saymadan söylesin (örn. 5 ve 4 → 9).
✓ Başarı işareti: İki zar grubunu birleştirip toplamı saymadan söyler.
10'luk çerçeve (iki sıra 5'li kutu) çizip içine 8 nokta koyun.
Çocuk «üst sıra dolu 5, altta 3, yani 8» desin.
10'luğun yapısı 6-10'u bakışta çözmeyi sağlar.
✓ Başarı işareti: Onluk çerçevede 6-10'u 5+fazlası diye okur.
Düzey 10 · Kavramsal Sanbil — 20'ye dek
Bir avuç (12-16) makarna gösterip «önce 10'unu bir tabağa al» deyin.
«Kalan kaç?» diye sorup «10 ve 4, on dört» diye okutun.
Büyük çoklukları «bir tam onluk + birkaç tane» diye gördürün.
✓ Başarı işareti: 20'ye dek sayıyı bir onluk + birlikler olarak görür.
İki 10'luk yumurta kartonu/çerçeve koyun.
Çocuk 14 boncuğu yerleştirsin.
«Bir çerçeve tam doldu (10), öbüründe 4 var» diye saymadan söylesin.
✓ Başarı işareti: 11-20'yi onluk öbek + birlik olarak görür.
Kâğıda dolu bir 10'luk + yanında 5 nokta çizin.
Çocuk «10 ve 5 = 15» diye okusun.
Sonra siz 17 deyince onu 10+7 olarak işaretlesin.
✓ Başarı işareti: 20'ye dek sayıları onluk+birlik öbekleriyle tanır.
Düzey 11 · Basamak Değerli Kavramsal Sanbil
Para üstü verirken 23'ü «2 onluk (yirmi) ve 3 birlik» diye gösterin.
10'luk paraları/çubukları öbekleyin.
«Kaç onluk, kaç tek?» diye bakıştan okutun.
✓ Başarı işareti: Sayıyı onluk-birlik öbek yapısı olarak bakışta okur.
10 kürdanı bir lastikle bağlayıp «demet» yapın.
Masaya 2 demet + 4 tek koyun.
«Saymadan kaç? Yirmi dört» dedirtin; demet sayısı onluğu anında verir.
✓ Başarı işareti: Onluk demetleri ve tekleri öbekleyerek bakışta okur.
Kâğıda onluk çubuklar (||) ve tek noktalar çizip «3 onluk 2 birlik» gösterin.
Çocuk «32» yazsın.
Sonra siz 41 deyince 4 demet 1 tek çizsin.
✓ Başarı işareti: Onluk-birlik öbeklerini basamak değerine çevirir.
Düzey 12 · Çarpımsal Düşünmeli Kavramsal Sanbil
Yumurta kartonuna (2 sıra × 5) bakın.
«Saymadan: 2 sıra, her biri 5, demek 10» deyin.
Bisküvi tepsisini «şu kadar sıra × şu kadar» diye okutun.
✓ Başarı işareti: Dizilimi satır×sütun çarpımsal birimle, saymadan okur.
Düğmeleri 3'erli 4 sıra dizin.
Çocuk «4 sıra, her sıra 3, hepsi saymadan 12» desin.
Sıra/sütun sayısını değiştirip her seferinde çarpımsal birimle buldurun.
✓ Başarı işareti: Diziyi sıra ve sütun olarak görüp çarpımsal bulur.
Kâğıda nokta dizileri çizin (örn. 5 sütun × 3 satır).
Çocuk «3 kere 5, on beş» diye okuyup yanına yazsın.
Sonra boş ızgaraya kendisi 2×6'lık bir dizi çizip adlandırsın.
✓ Başarı işareti: Diziyi çarpımsal birimle okuyup kendi dizisini kurar.
Bu yörünge için hazır etkinlikler
Aşağıdaki ABMATO etkinlikleri bu yörüngeyi destekler — malzeme, adımlar ve indirilebilir PDF ile.
🎯 Haydi Eşleştir!
Sayıların farklı nokta gösterimlerini sayı kartlarıyla eşleştirme yarışı.
🥚 Yumurta Sayım Kutusu
Yumurta kartonuyla 1'er ve 2'şer sayın — sayma başlangıcı.
🎴 Matematik Hafıza Oyunu
Kendi kartlarınızı yapıp sayı eşleştirme oyunu oynayın.
⚡ Şipşak Parmak Sayımı (Sanbil)
Bir el hızla parmak gösterir, çocuk saymadan söyler; böylece subitizing (sanbil) becerisini geliştirin.
🧠 Parmak Belleği
Bir kişi parmaklara belirli sırayla dokunur, diğeri aynı sırayı tekrarlar.
Çocuğun düzeyini bilmiyor musunuz?
ADIM / Numap değerlendirmesi çocuğun tam düzeyini belirler; bu etkinlikler oraya göre önerilir.