🧩 Uzamsal Düşünme · Y14 · 7 kazanım

Uzamsal Görselleştirme ve İmgelem — Evde Destek

Bu öğrenme yörüngesinin her düzeyi için eve özel, adım adım etkinlikler: günlük hayatta, oyunla ve çalışma yaprağıyla. Her etkinlik o düzeyin kazanımına doğrudan bağlıdır.

Nasıl kullanılır: Çocuğunuzun bulunduğu düzeyi açın; ne yapacağınız (adımlar), ne söyleyeceğiniz ve başarıyı nasıl anlayacağınız orada. Kaygısız, kısa ve olumlu tutun.
Düzey 1 · Sezgisel Hareket Ettiren: Temeller
🏠 Günlük hayattaBuraya kaydıralım
1

Oyuncak toplarken nesneleri birlikte yerlerine yerleştirin.

2

Arabayı kutuya itin, ayıyı rafa kaldırın.

3

'Hadi bunu buraya kaydıralım' diyerek her nesneyi elle hareket ettirsin.

Şunu söyleyin: «Arabayı kutuya doğru kaydır; ayıyı da rafa kaldır bakalım.»

✓ Başarı işareti: Nesneleri eliyle iterek/çekerek istenen yere getirir.

🎲 OyunlaBana doğru, benden uzağa
1

Yere bir battaniye serin, üstüne oyuncaklar koyun.

2

'Topu sana doğru getir, sonra benden uzağa götür' deyin.

3

Çocuk nesneyi iterek, çekerek özgürce hareket ettirsin.

Şunu söyleyin: «Topu önce kendine çek, sonra benden uzağa it; sen yönetiyorsun.»

✓ Başarı işareti: Nesneyi kendine doğru ve uzağa bilinçli olarak hareket ettirir.

📝 Çalışma yaprağıylaKaptan kaba taşı
1

Masaya 3-4 küçük kap koyun.

2

Çocuktan bir fasulyeyi/makarnayı kaptan kaba taşımasını isteyin.

3

Başardığında 'tam yerine koydun' deyin; gezdirmek serbest.

Şunu söyleyin: «Bu fasulyeyi şu kaba taşı; nasıl götürürsen götür, yeter ki oraya koy.»

✓ Başarı işareti: Küçük nesneyi bir yerden alıp hedef kaba taşır.

Düzey 2 · Somut Kaydıran, Yansıtan, Döndüren
🏠 Günlük hayattaKaydır, çevir, döndür
1

Bir bardağı masada kaydırın, sonra ters çevirin (yansıtın), sonra döndürün.

2

Çocuğa aynısını yaptırın.

3

'Sen de kaydır, sen de çevir, sen de döndür' deyin; üç hareketi de denesin.

Şunu söyleyin: «Önce kaydır, sonra ters çevir, bir de döndür; üçünü de yap bakalım.»

✓ Başarı işareti: Kaydırma, yansıtma ve döndürmeyi somut nesneyle ayrı ayrı yapar.

🎲 OyunlaBeni taklit et
1

Bir oyuncak araba/kaşık alın: önce ileri kaydırın.

2

Sonra aynaya bakar gibi ters yatırın (yansıtın), sonra masada döndürün.

3

Çocuk her seferinde sizi taklit etsin.

Şunu söyleyin: «Ben ne yaptıysam aynısını yap: kaydırdım, ters yatırdım, döndürdüm.»

✓ Başarı işareti: Gösterilen üç hareketi sırayla taklit eder.

📝 Çalışma yaprağıylaEl şeklini çevir
1

Bir el ayası şeklini kâğıda çizip kesin.

2

Çocuk onu masada kaydırsın, ters çevirsin (sağ-sol değişsin), bir de döndürsün.

3

Hangi hareketin neyi değiştirdiğini birlikte fark edin.

Şunu söyleyin: «Ters çevirince el değişti, gördün mü? Şimdi bir de döndür.»

✓ Başarı işareti: Kâğıt şekli üç dönüşümle hareket ettirir, farkı sezer.

Düzey 3 · Basit Kaydıran ve Döndüren
🏠 Günlük hayattaKaydır ya da döndür
1

Bir oyuncağı 'şuradan şuraya kaydır' (yerini değiştir) diye yönlendirin.

2

Ya da 'olduğu yerde çevir' (döndür) deyin.

3

Sadece bu iki basit hareketi günlük objelerle tekrar ettirin.

Şunu söyleyin: «Bunu ya başka yere kaydır ya da olduğu yerde döndür; hangisi olsun?»

✓ Başarı işareti: Kaydırma ile döndürmeyi ayırt edip istenenini yapar.

🎲 OyunlaAltlığı kaydır-döndür
1

Bir bardak altlığını/küçük tabağı masada bir noktadan diğerine kaydırın.

2

Sonra olduğu yerde yavaşça döndürün.

3

'Sıra sende: önce kaydır, şimdi döndür' deyin.

Şunu söyleyin: «Önce şuraya kaydır; şimdi de yerinde döndür. İki ayrı hareket.»

✓ Başarı işareti: Aynı nesneyle önce kaydırma sonra döndürme yapar.

📝 Çalışma yaprağıylaOku kaydır ve döndür
1

Kâğıda bir ok çizip kesin.

2

Çocuktan oku masada sağa doğru kaydırmasını isteyin.

3

Sonra ucu yukarı bakacak şekilde döndürmesini isteyin.

Şunu söyleyin: «Oku sağa kaydır; sonra ucu yukarı baksın diye döndür.»

✓ Başarı işareti: Oku kaydırır ve istenen yöne döndürür.

Düzey 4 · Başlangıç Kaydıran, Yansıtan, Döndüren
🏠 Günlük hayattaPeçeteyle üç hareket
1

Sofra kurarken peçeteyi çocuğa verin.

2

'Tabağın yanına kaydır', 'ikiye katla gibi ters çevir', 'köşesini döndür' deyin.

3

Üç hareketi de yavaşça, adım adım deneyin.

Şunu söyleyin: «Peçeteyi kaydır, sonra ters çevir, bir de köşesinden döndür; acele yok.»

✓ Başarı işareti: Üç dönüşümü tek nesneyle, başlangıç düzeyinde uygular.

🎲 OyunlaAynı hâle getir
1

İki özdeş oyuncak/blok alın.

2

Birini siz bir konuma getirin (kaydırıp, çevirip ya da döndürüp).

3

Çocuk diğerini aynı hâle getirmeye çalışsın; üç hareketi de sırayla deneyin.

Şunu söyleyin: «Benimkini şöyle yaptım; seninkini de aynı hâle getir, hangi hareket gerekiyor?»

✓ Başarı işareti: Hedef konuma ulaşmak için doğru dönüşümü seçip uygular.

📝 Çalışma yaprağıylaL şeklini dönüştür
1

Bir 'L' ya da bot şeklini kâğıttan kesin (sağ-sol farkı belli olsun).

2

Çocuk onu kaydırsın, aynadaki gibi ters çevirsin, bir de çeyrek döndürsün.

3

Üçünü de denemesi başarı sayılır; doğruluk zamanla gelir.

Şunu söyleyin: «L'yi kaydır, sonra aynadaki gibi ters çevir, bir de çeyrek döndür.»

✓ Başarı işareti: Yön farkı belli şekilde üç dönüşümü ayırt ederek dener.

Düzey 5 · Kaydıran, Yansıtan, Döndüren
🏠 Günlük hayattaİpucusuz üç hareket
1

Bulaşıkları yerleştirirken bir kabı belli bir yere 'kaydırmasını' isteyin.

2

Diğerini 'ters çevirmesini', bir başkasını 'döndürerek' yerleştirmesini isteyin.

3

Artık ipucu vermeden üç hareketi de rahatça yapabilsin.

Şunu söyleyin: «Bunu kaydır, şunu ters çevir, ötekini döndürerek yerine koy.»

✓ Başarı işareti: Üç dönüşümü ipucu almadan, güvenle ve doğru uygular.

🎲 OyunlaKâğıt Tetris
1

Kâğıttan birkaç farklı şekil kesin, bir 'çerçeve' çizin.

2

Çocuk şekilleri kaydırıp, çevirip, döndürerek çerçeveye sığdırsın.

3

Boşluk kalmayacak şekilde yerleştirmeye çalışsın.

Şunu söyleyin: «Şekli çevirip döndürerek boşluğa tam otursun; Tetris gibi düşün.»

✓ Başarı işareti: Şekilleri uygun dönüşümle çevirip çerçeveye boşluksuz yerleştirir.

📝 Çalışma yaprağıylaHangi hareket yapıldı?
1

İki sütunlu sayfa hazırlayın: solda bir şekil, sağda kaydırılmış/yansıtılmış/döndürülmüş hâli.

2

Çocuk her satırda hangi hareketin yapıldığını söylesin.

3

Elindeki kâğıt şekille o hareketi göstererek doğrulasın.

Şunu söyleyin: «Soldaki şekil sağda ne olmuş: kaymış mı, çevrilmiş mi, dönmüş mü?»

✓ Başarı işareti: Yapılan dönüşümü doğru adlandırır ve şekille gösterir.

Düzey 6 · Çapraz Hareket Ettiren
🏠 Günlük hayattaKöşeden köşeye çapraz
1

Çamaşır asarken/kitap yerleştirirken bir nesneyi köşeden köşeye çapraz kaydırsın.

2

'Şu üst köşeden alt köşeye çapraz götür' deyin.

3

Düz değil, çapraz yönü vurgulayın.

Şunu söyleyin: «Düz değil; üst köşeden alt köşeye çapraz götür bakalım.»

✓ Başarı işareti: Nesneyi yatay/dikey değil, çapraz yönde hareket ettirir.

🎲 OyunlaÇapraz ilerle
1

Dama tahtası ya da kareli kâğıt çizin.

2

Bir pulu çaprazlamasına (köşegen boyunca) hareket ettirme oyunu oynayın.

3

'Bir kare çapraz ilerle' deyin.

Şunu söyleyin: «Pulu bir kare çapraz ilerlet; köşegen boyunca gidiyoruz.»

✓ Başarı işareti: Pulu köşegen boyunca, çapraz adımlarla ilerletir.

📝 Çalışma yaprağıylaİki nokta arası köşegen
1

Kareli kâğıtta iki nokta işaretleyin (biri sol-üst, biri sağ-alt).

2

Çocuk bir nesneyi ya da kalemini çapraz çizgi boyunca iki nokta arasında götürsün.

3

Köşegen hareketi hissetmesi yeterli.

Şunu söyleyin: «Sol üstteki noktadan sağ alttakine çapraz bir çizgi çek; işte köşegen.»

✓ Başarı işareti: İki noktayı köşegen (çapraz) bir yolla birleştirir.

Düzey 7 · Zihinsel Hareket Ettiren
🏠 Günlük hayattaKafanda çevir
1

Bir nesne gösterip 'Bunu kafanda çevirsen ne olurdu, hangi yüzü görünürdü?' diye sorun.

2

Önce gözünü kapatıp hayal etsin.

3

Sonra gerçekten çevirip kontrol edin; tahmin tutmasa da merakı kutlayın.

Şunu söyleyin: «Gözünü kapat; bunu kafanda çevir, sence hangi yüzü görünürdü?»

✓ Başarı işareti: Bir dönüşümün sonucunu çevirmeden önce zihinde tahmin eder.

🎲 OyunlaTers çevirsem nasıl?
1

Bir resimli kart/oyuncak gösterip saklayın.

2

'Bunu ters çevirsem nasıl görünür, çiz/anlat' deyin.

3

Çocuk zihninde döndürüp tarif etsin, sonra birlikte bakıp karşılaştırın.

Şunu söyleyin: «Bu kartı ters çevirsem ne görünürdü? Önce hayal et, sonra bakalım.»

✓ Başarı işareti: Görmeden, zihinde döndürüp sonucu tarif edebilir.

📝 Çalışma yaprağıylaDöndürülmüşünü çiz
1

Kâğıda basit bir şekil çizin.

2

Çocuktan onu zihninde döndürünce/yansıtınca nasıl olacağını yandaki boşluğa çizmesini isteyin.

3

Sonra kâğıdı gerçekten çevirip karşılaştırın; yaklaştıysa büyük başarı.

Şunu söyleyin: «Bu şekli kafanda döndür; yan tarafa öyle çiz, sonra gerçeğiyle karşılaştıralım.»

✓ Başarı işareti: Şeklin zihinde döndürülmüş hâlini kâğıda yaklaşık çizer.

Çocuğun düzeyini bilmiyor musunuz?

ADIM / Numap değerlendirmesi çocuğun tam düzeyini belirler; bu etkinlikler oraya göre önerilir.