🧩 Uzamsal Düşünme · Y15 · 10 kazanım

Uzamsal Yönelim — Evde Destek

Bu öğrenme yörüngesinin her düzeyi için eve özel, adım adım etkinlikler: günlük hayatta, oyunla ve çalışma yaprağıyla. Her etkinlik o düzeyin kazanımına doğrudan bağlıdır.

Nasıl kullanılır: Çocuğunuzun bulunduğu düzeyi açın; ne yapacağınız (adımlar), ne söyleyeceğiniz ve başarıyı nasıl anlayacağınız orada. Kaygısız, kısa ve olumlu tutun.
Düzey 1 · Uzamsal Yönelim: Temeller
🏠 Günlük hayattaHep aynı köşe
1

Sandalye, oyuncak sepeti ve uyku köşesini her gün TAM aynı yerde tutun.

2

Acıkınca ya da oyuncak isteyince siz işaret etmeden 'Mama nerede?' deyip bekleyin.

3

Çocuk o sabit köşeye kendi bedeniyle döndüğünde sevinin.

Şunu söyleyin: «Mama her zaman şu köşede; bak, sen biliyorsun nereye dönmek lazım.»

✓ Başarı işareti: Siz göstermeden tanıdık köşeye doğru kendi başına döner.

🎲 OyunlaHep Orada oyunu
1

En sevdiği oyuncağı birkaç gün üst üste hep aynı dolabın/koltuğun önüne koyun.

2

Sonra 'Hadi onu bulalım' deyip o tanıdık noktaya yönelmesini bekleyin.

3

Doğru köşeye gidince birlikte alkışlayın.

Şunu söyleyin: «Oyuncağın hep aynı yerde uyuyor; vücudun yolu hatırlıyor mu?»

✓ Başarı işareti: Oyuncağın sabit yerine doğru tereddütsüz yönelir.

📝 Çalışma yaprağıylaTanıdık köşe rutini
1

Uyku ve mama gibi anları hep aynı köşede, kısa bir rutinle yapın.

2

Rutin bitince sıcak bir kucaklama verin.

3

Aynı yer + aynı duyguyu günlerce tekrarlayın.

Şunu söyleyin: «Burası bizim sakin köşemiz; buraya gelince ne yapacağımızı biliyorsun.»

✓ Başarı işareti: Belli köşeye gelince hangi rutinin geldiğini bekler gibi davranır.

Düzey 2 · Yol Bütünleştirici
🏠 Günlük hayattaSen götür beni
1

Kapıdan oyuncak sepetine bir-iki dönüşlü kısa bir yolu birlikte yürüyün.

2

Biraz sonra 'Hadi yine oyuncaklara gidelim, bu sefer sen götür' deyin.

3

Aynı dönüşleri ve mesafeyi kendi üretince doğrulayın.

Şunu söyleyin: «Az önce gittiğimiz yolu hatırlıyor musun? Beni sen götür bakalım.»

✓ Başarı işareti: Aynı yolun dönüşlerini kabaca doğru sırayla tekrar eder.

🎲 OyunlaSen Kılavuz Ol
1

Mutfaktan çocuğun odasına birlikte yürüyün.

2

Elini tutup 'Beni geri götür' deyin.

3

Doğru dönüşleri yaptıkça her dönüşte alkışlayın.

Şunu söyleyin: «Geldiğimiz yolu tersten yürüyebilir misin? Sağa mı dönmüştük, sola mı?»

✓ Başarı işareti: Gittiği yolu tersten, dönüşleri ters çevirerek yürüyebilir.

📝 Çalışma yaprağıylaKısa yolu tek başına
1

Yatak-çekmece arası gibi 3-4 adımlık çok kısa bir yol seçin.

2

Birlikte bir kez yürüyün, kısa bir oyalamadan sonra tek başına yürümesini isteyin.

3

Başardıkça yolu azar azar uzatın.

Şunu söyleyin: «Şu kısa yolu bir kere yürüdük; şimdi tek başına aynısını yapabilir misin?»

✓ Başarı işareti: Kısa yolu yardımsız, aynı rotayla tamamlar.

Düzey 3 · Yer Öğrenici
🏠 Günlük hayattaİçine, üstüne, altına
1

Çocuk bakarken oyuncağı tanıdık bir yere saklayın: 'Topu koltuğun ALTINA koyuyorum'.

2

Birkaç dakika sonra 'Topun nerede?' diye sorun.

3

Saklarken 'içine, üstüne, altına' sözcüklerini bolca kullanın.

Şunu söyleyin: «Topu koltuğun altına koydum; altına bakarsan bulursun.»

✓ Başarı işareti: Konum sözcüğünü duyup doğru yere (alt/üst/iç) gider.

🎲 OyunlaNerede Saklı?
1

Oyuncağı 'kutunun içine', 'sandalyenin altına', 'masanın üstüne' gibi yerlere saklayın.

2

Çocuk her seferinde konum sözcüğünü duyup yeri bulsun.

3

Sonra sırayı ona verin: 'Sen ayıyı kutunun içine koy.'

Şunu söyleyin: «Ayı sandalyenin altında mı, masanın üstünde mi saklı? Sözcüğü dinle.»

✓ Başarı işareti: Yer sözcüğüne göre doğru yeri bulur ve kendisi de doğru yere koyar.

📝 Çalışma yaprağıylaHer oyuncağın evi
1

Akşam toplanırken her oyuncağa 'evini' söyleyerek yerleştirin.

2

'Bloklar sepetin içine, kitaplar rafın üstüne' deyin.

3

Çocuk eşyaları yer sözcükleriyle yerine koysun.

Şunu söyleyin: «Blokların evi sepetin içi; kitapların evi rafın üstü. Hadi yerlerine.»

✓ Başarı işareti: Eşyaları doğru yere, konum sözcüğüyle eşleştirerek yerleştirir.

Düzey 4 · Yerel-Benlik Çerçevesi Kullanıcı
🏠 Günlük hayattaÖnceden söyledim
1

Bir şeyi nereye koyduğunuzu ÖNCEDEN söyleyin: 'Topu sandalyenin yanına koyuyorum'.

2

Çocuğu odanın başka bir köşesine götürüp oradan 'Hadi bul' deyin.

3

Kendi yeri değişse de sabit eşyaya gidip bulmasını övün.

Şunu söyleyin: «Sen şimdi başka köşedesin ama top hâlâ sandalyenin yanında; oraya yürü.»

✓ Başarı işareti: Kendi konumu değişse de uzaktaki sabit ipucuna gidip bulur.

🎲 OyunlaYanında ve arasında
1

Oyuncağı belli bir eşyanın yanına koyduğunuzu duyurun.

2

Çocuğu birkaç adım yürütüp döndürün, sonra bulmaya gönderin.

3

'Ayıyı iki yastığın ARASINA koy' diyerek 'arasında/yanında' sözcüklerini ekleyin.

Şunu söyleyin: «Ayıyı iki yastığın arasına sakladım; sen döndün ama ayı yerinde, bul bakalım.»

✓ Başarı işareti: 'Yanında' ve 'arasında' yön sözcüklerine göre yeri bulur.

📝 Çalışma yaprağıylaSofrada yön yerleştirme
1

'Çatalı tabağın yanına koy' yönergesini verin.

2

'Peçeteyi iki bardağın arasına koy' deyin.

3

Kendi yeri değişse de sabit eşyalara göre doğru yerleştirsin.

Şunu söyleyin: «Çatal tabağın yanına, peçete iki bardağın arasına; sen nereden bakarsan bak yer aynı.»

✓ Başarı işareti: Eşyaları sabit referanslara göre 'yan/ara' ilişkisiyle doğru koyar.

Düzey 5 · Küçük Yerel Çerçeve Kullanıcı
🏠 Günlük hayattaHalıda düzenli arama
1

Çocuk başka yöne bakarken oyuncağı küçük bir halının bir yerine saklayın.

2

'Oyuncak bu halıda bir yerde, bul bakalım' deyin.

3

Bir kenardan başlayıp dolanarak düzenli taradığında fark edip övün.

Şunu söyleyin: «Bir köşeden başla, hiçbir yeri atlama; halıyı sırayla tara.»

✓ Başarı işareti: Alanı rastgele değil, bir örüntüyle (kenardan kenara) tarar.

🎲 OyunlaSistemli Dedektif
1

Küçük bir kilime birkaç eşya saklayın.

2

'Her köşeye sırayla bak, hiçbir yeri atlama' ipucunu bir kez verin.

3

'Ayının önüne bir blok, arkasına bir blok koy' diyerek 'ön/arka, sağ/sol' çalıştırın.

Şunu söyleyin: «Dedektif gibi sırayla bak: önce şu kenar, sonra öteki; bir de ayının önüne-arkasına bak.»

✓ Başarı işareti: Önü/arkayı, sağ/solu ayırt eder ve alanı sistemli tarar.

📝 Çalışma yaprağıylaBölge bölge ara
1

Kaybolan bir eşyayı (terlik, kumanda) birlikte ararken alanı bölgelere ayırın.

2

'Önce şu köşeden başlayalım, sonra şuraya bakalım' deyin.

3

Aramayı bir plana bağlayarak ilerleyin.

Şunu söyleyin: «Odayı parçalara bölelim: bu köşe, sonra şu köşe; böyle hiçbir yer atlanmaz.»

✓ Başarı işareti: Aramayı bölgelere ayırıp kapsamlı, atlamasız tarar.

Düzey 6 · Yerel Çerçeve Kullanıcı
🏠 Günlük hayattaTam ortasında
1

Bir şeyin yerini iki yer imiyle birden tarif edin: 'Kumanda, televizyon ile koltuğun tam ortasında'.

2

Çocuktan da bir eşyanın yerini 'neyin ile neyin arasında/ortasında' diye anlatmasını isteyin.

3

İki referansa göre konum belirtmesini destekleyin.

Şunu söyleyin: «Kumanda televizyonla koltuğun tam ortasında; sen de bir şeyi iki şeye göre anlat.»

✓ Başarı işareti: Bir nesnenin yerini iki yer imine göre tarif edebilir.

🎲 OyunlaOrtada hazine + tablo
1

Odaya 3-4 nesne dizin; çocuk baktıktan sonra bir nesneyi odanın öbür ucuna geçirin.

2

'Ayı neredeydi?' deyip 'masayla kapının ortasında' gibi tarif bekleyin.

3

Sonra satır-sütun etiketli basit tabloda 'B-2'deki kartı aç' deyin.

Şunu söyleyin: «Ayı masayla kapının ortasındaydı; şimdi tablodaki B-2 kutusunu bul.»

✓ Başarı işareti: Konumu iki yer imiyle söyler; tabloda satır-sütunla tek kareyi bulur.

📝 Çalışma yaprağıyla3'e 3 ilk koordinat
1

Mukavvaya 3'e 3 kareli tablo çizin; satırları 1-2-3, sütunları A-B-C etiketleyin.

2

Çocuk 'B-2' kutusuna bir çıkartma yapıştırsın.

3

Birkaç farklı kareyi iki etiketle söyleyip buldurun.

Şunu söyleyin: «B sütunu ile 2. satır nerede kesişiyor? İşte oraya çıkartmayı koy.»

✓ Başarı işareti: Tek bir kareyi satır + sütun etiketiyle doğru bulur.

Düzey 7 · Harita Kullanıcı
🏠 Günlük hayattaBu kâğıt bizim oda
1

Odanın çok basit resimli krokisini çizin (kapı, yatak, masa).

2

Bir noktaya çıkartma koyup 'Çıkartmanın olduğu yere git, orada sürpriz var' deyin.

3

Kâğıttaki simgeyi gerçek eşyayla eşleyip doğru köşeye gitmesini bekleyin.

Şunu söyleyin: «Bu kâğıt bizim odamız; haritadaki çıkartma nerede, gerçekte oraya yürü.»

✓ Başarı işareti: Haritadaki bir noktayı gerçek mekânda doğru yere eşler.

🎲 OyunlaResimli Hazine Haritası
1

Evin bir bölümünün basit krokisini çizin.

2

Hazinenin yerini bir çarpı/çıkartmayla işaretleyin.

3

Simgeleri birlikte adlandırın (yatak resmi = gerçek yatak), çocuk hazineyi bulsun.

Şunu söyleyin: «Haritadaki yatak resmi gerçek yatağımız; çarpı işareti nerede, hazine orada.»

✓ Başarı işareti: Harita simgelerini gerçek eşyalarla eşleyip hazineyi bulur.

📝 Çalışma yaprağıylaMutfak krokisi
1

Birlikte mutfağın küçük krokisini çizin; buzdolabını, masayı, lavaboyu basit şekillerle gösterin.

2

Siz krokide bir yeri işaretleyin.

3

Çocuk oraya gidip o gerçek eşyaya dokunsun.

Şunu söyleyin: «Krokide işaretlediğim yer gerçek mutfakta neresi? Oraya git ve dokun.»

✓ Başarı işareti: Küçük tanıdık krokiyi okuyup işaretli eşyaya gider.

Düzey 8 · Koordinat Çizici
🏠 Günlük hayattaC-4'te ne var?
1

Kareli kâğıda satırları 1-2-3-4, sütunları A-B-C-D etiketleyin.

2

Gün içinde 'C-4'te ne var?' diye sorun.

3

Sonra 'B-2'ye bir çarpı koy' deyin; hem bulsun hem yerleştirsin.

Şunu söyleyin: «C sütunu ile 4. satırın kesiştiği kareyi bul; bir de B-2'ye çarpı koy.»

✓ Başarı işareti: Verilen koordinatı bulur ve bir kareyi koordinatla adlandırır.

🎲 OyunlaAmiral Battı (ev sürümü)
1

Kareli kâğıda küçük gemiler/şekiller çizin.

2

Çocuk 'D-3' deyip kareyi yoklasın; isabet edince sevinin.

3

Rolleri değiştirin: kareyi söyleme ve gösterilen kareyi adlandırma sırayla dönsün.

Şunu söyleyin: «D-3'ü söyle ve oraya bak; sonra ben bir kare göstereceğim, sen adını söyle.»

✓ Başarı işareti: Koordinatı söyleyerek atış yapar ve gösterilen kareyi doğru adlandırır.

📝 Çalışma yaprağıyla4'e 4 ızgara
1

Kareli deftere 4'e 4 bir ızgara çizin.

2

Birkaç kareye küçük resim koyun; çocuk her resmin koordinatını yazsın.

3

Sonra sizin söylediğiniz koordinatlara yeni işaretler koysun.

Şunu söyleyin: «Bu resim hangi karede? Koordinatını yaz; sonra söylediğim koordinata sen işaret koy.»

✓ Başarı işareti: Resimlerin koordinatını yazar ve verilen koordinatları işaretler.

Düzey 9 · Rota Haritası İzleyici
🏠 Günlük hayattaDuraklı rota yürüyüşü
1

Eve/bahçeye 3-4 dönüşlü kısa bir rota çizin (başla, dur, dur, hedef).

2

'Bu haritadaki yolu yürü, duraklarda dur' deyin.

3

Dönüşleri doğru yapıp duraklarda yaklaşık doğru yerde durmasını izleyin.

Şunu söyleyin: «Haritadaki yolu takip et; her durakta dur, sonra bir sonraki dönüşe geç.»

✓ Başarı işareti: Çizili rotanın dönüşlerini ve duraklarını sırayla izler.

🎲 OyunlaHarita Yürüyüşü
1

Yere yastık/koni ile birkaç durak koyun.

2

Krokide yolu oklarla çizin.

3

Çocuk haritaya bakıp duraklara sırayla uğrasın; her durakta küçük görev (zıpla, alkışla) ekleyin.

Şunu söyleyin: «Oklar nereye gidiyor? Sırayla her durağa uğra; o durakta bir zıpla.»

✓ Başarı işareti: Ok-haritasını izleyerek durakları doğru sırayla geçer.

📝 Çalışma yaprağıylaOk-harita hazinesi
1

Bir köşeden başka köşeye giden ok-haritası çizin (kapıdan çık, sağa dön, masaya yürü, sola dön, sepete var).

2

Çocuk haritayı izleyerek hazineye ulaşsın.

3

Rotayı kısa ve net tutarak her dönüşü başarmasını sağlayın.

Şunu söyleyin: «Önce sağa, sonra masaya, sonra sola; okları takip et, hazine sepette.»

✓ Başarı işareti: Ok dizisini adım adım izleyip hedefe doğru rotayla ulaşır.

Düzey 10 · Çerçeve Kullanıcı
🏠 Günlük hayattaDönük harita
1

Krokiyi bilerek ters/yan çevirip verin: 'Bu harita biraz dönük ama hazineyi bulabilir misin?'

2

Harita ile odanın yönü uyuşmasa da hedefe gitmeyi denesin.

3

Sonra 'Sen de odamızın haritasını çiz, oyuncağın yerini işaretle' deyin.

Şunu söyleyin: «Harita dönük olsa da gerçek oda aynı; kafanda çevir ve hazineyi bul.»

✓ Başarı işareti: Döndürülmüş haritayı zihninde hizalayıp doğru yere gider.

🎲 OyunlaDönük Harita meydan okuması
1

Bildiği bir mekânın krokisini 90-180 derece çevirip verin.

2

Hazineyi bulmasını isteyin.

3

Rolleri değiştirin: o size bir harita çizsin, siz onun haritasıyla arayın.

Şunu söyleyin: «Haritayı çevirdim; yine de gerçek yeri bulabilir misin? Sonra sen bana harita çiz.»

✓ Başarı işareti: Döndürülmüş haritayı okur ve başkasının kullanabileceği harita çizer.

📝 Çalışma yaprağıylaKendi oda haritan
1

Çocuk boş kâğıda kendi odasının haritasını çizsin: yatak, kapı, masa.

2

Sakladığı bir oyuncağı haritada işaretlesin.

3

Siz o haritaya bakarak oyuncağı bulun.

Şunu söyleyin: «Odanı kâğıda çiz, oyuncağını işaretle; ben senin haritanla bulacağım.»

✓ Başarı işareti: Başkasının izleyip yer bulabileceği doğru bir harita üretir.

Çocuğun düzeyini bilmiyor musunuz?

ADIM / Numap değerlendirmesi çocuğun tam düzeyini belirler; bu etkinlikler oraya göre önerilir.