Uzamsal Yönelim — Evde Destek
Bu öğrenme yörüngesinin her düzeyi için eve özel, adım adım etkinlikler: günlük hayatta, oyunla ve çalışma yaprağıyla. Her etkinlik o düzeyin kazanımına doğrudan bağlıdır.
Düzey 1 · Uzamsal Yönelim: Temeller
Sandalye, oyuncak sepeti ve uyku köşesini her gün TAM aynı yerde tutun.
Acıkınca ya da oyuncak isteyince siz işaret etmeden 'Mama nerede?' deyip bekleyin.
Çocuk o sabit köşeye kendi bedeniyle döndüğünde sevinin.
✓ Başarı işareti: Siz göstermeden tanıdık köşeye doğru kendi başına döner.
En sevdiği oyuncağı birkaç gün üst üste hep aynı dolabın/koltuğun önüne koyun.
Sonra 'Hadi onu bulalım' deyip o tanıdık noktaya yönelmesini bekleyin.
Doğru köşeye gidince birlikte alkışlayın.
✓ Başarı işareti: Oyuncağın sabit yerine doğru tereddütsüz yönelir.
Uyku ve mama gibi anları hep aynı köşede, kısa bir rutinle yapın.
Rutin bitince sıcak bir kucaklama verin.
Aynı yer + aynı duyguyu günlerce tekrarlayın.
✓ Başarı işareti: Belli köşeye gelince hangi rutinin geldiğini bekler gibi davranır.
Düzey 2 · Yol Bütünleştirici
Kapıdan oyuncak sepetine bir-iki dönüşlü kısa bir yolu birlikte yürüyün.
Biraz sonra 'Hadi yine oyuncaklara gidelim, bu sefer sen götür' deyin.
Aynı dönüşleri ve mesafeyi kendi üretince doğrulayın.
✓ Başarı işareti: Aynı yolun dönüşlerini kabaca doğru sırayla tekrar eder.
Mutfaktan çocuğun odasına birlikte yürüyün.
Elini tutup 'Beni geri götür' deyin.
Doğru dönüşleri yaptıkça her dönüşte alkışlayın.
✓ Başarı işareti: Gittiği yolu tersten, dönüşleri ters çevirerek yürüyebilir.
Yatak-çekmece arası gibi 3-4 adımlık çok kısa bir yol seçin.
Birlikte bir kez yürüyün, kısa bir oyalamadan sonra tek başına yürümesini isteyin.
Başardıkça yolu azar azar uzatın.
✓ Başarı işareti: Kısa yolu yardımsız, aynı rotayla tamamlar.
Düzey 3 · Yer Öğrenici
Çocuk bakarken oyuncağı tanıdık bir yere saklayın: 'Topu koltuğun ALTINA koyuyorum'.
Birkaç dakika sonra 'Topun nerede?' diye sorun.
Saklarken 'içine, üstüne, altına' sözcüklerini bolca kullanın.
✓ Başarı işareti: Konum sözcüğünü duyup doğru yere (alt/üst/iç) gider.
Oyuncağı 'kutunun içine', 'sandalyenin altına', 'masanın üstüne' gibi yerlere saklayın.
Çocuk her seferinde konum sözcüğünü duyup yeri bulsun.
Sonra sırayı ona verin: 'Sen ayıyı kutunun içine koy.'
✓ Başarı işareti: Yer sözcüğüne göre doğru yeri bulur ve kendisi de doğru yere koyar.
Akşam toplanırken her oyuncağa 'evini' söyleyerek yerleştirin.
'Bloklar sepetin içine, kitaplar rafın üstüne' deyin.
Çocuk eşyaları yer sözcükleriyle yerine koysun.
✓ Başarı işareti: Eşyaları doğru yere, konum sözcüğüyle eşleştirerek yerleştirir.
Düzey 4 · Yerel-Benlik Çerçevesi Kullanıcı
Bir şeyi nereye koyduğunuzu ÖNCEDEN söyleyin: 'Topu sandalyenin yanına koyuyorum'.
Çocuğu odanın başka bir köşesine götürüp oradan 'Hadi bul' deyin.
Kendi yeri değişse de sabit eşyaya gidip bulmasını övün.
✓ Başarı işareti: Kendi konumu değişse de uzaktaki sabit ipucuna gidip bulur.
Oyuncağı belli bir eşyanın yanına koyduğunuzu duyurun.
Çocuğu birkaç adım yürütüp döndürün, sonra bulmaya gönderin.
'Ayıyı iki yastığın ARASINA koy' diyerek 'arasında/yanında' sözcüklerini ekleyin.
✓ Başarı işareti: 'Yanında' ve 'arasında' yön sözcüklerine göre yeri bulur.
'Çatalı tabağın yanına koy' yönergesini verin.
'Peçeteyi iki bardağın arasına koy' deyin.
Kendi yeri değişse de sabit eşyalara göre doğru yerleştirsin.
✓ Başarı işareti: Eşyaları sabit referanslara göre 'yan/ara' ilişkisiyle doğru koyar.
Düzey 5 · Küçük Yerel Çerçeve Kullanıcı
Çocuk başka yöne bakarken oyuncağı küçük bir halının bir yerine saklayın.
'Oyuncak bu halıda bir yerde, bul bakalım' deyin.
Bir kenardan başlayıp dolanarak düzenli taradığında fark edip övün.
✓ Başarı işareti: Alanı rastgele değil, bir örüntüyle (kenardan kenara) tarar.
Küçük bir kilime birkaç eşya saklayın.
'Her köşeye sırayla bak, hiçbir yeri atlama' ipucunu bir kez verin.
'Ayının önüne bir blok, arkasına bir blok koy' diyerek 'ön/arka, sağ/sol' çalıştırın.
✓ Başarı işareti: Önü/arkayı, sağ/solu ayırt eder ve alanı sistemli tarar.
Kaybolan bir eşyayı (terlik, kumanda) birlikte ararken alanı bölgelere ayırın.
'Önce şu köşeden başlayalım, sonra şuraya bakalım' deyin.
Aramayı bir plana bağlayarak ilerleyin.
✓ Başarı işareti: Aramayı bölgelere ayırıp kapsamlı, atlamasız tarar.
Düzey 6 · Yerel Çerçeve Kullanıcı
Bir şeyin yerini iki yer imiyle birden tarif edin: 'Kumanda, televizyon ile koltuğun tam ortasında'.
Çocuktan da bir eşyanın yerini 'neyin ile neyin arasında/ortasında' diye anlatmasını isteyin.
İki referansa göre konum belirtmesini destekleyin.
✓ Başarı işareti: Bir nesnenin yerini iki yer imine göre tarif edebilir.
Odaya 3-4 nesne dizin; çocuk baktıktan sonra bir nesneyi odanın öbür ucuna geçirin.
'Ayı neredeydi?' deyip 'masayla kapının ortasında' gibi tarif bekleyin.
Sonra satır-sütun etiketli basit tabloda 'B-2'deki kartı aç' deyin.
✓ Başarı işareti: Konumu iki yer imiyle söyler; tabloda satır-sütunla tek kareyi bulur.
Mukavvaya 3'e 3 kareli tablo çizin; satırları 1-2-3, sütunları A-B-C etiketleyin.
Çocuk 'B-2' kutusuna bir çıkartma yapıştırsın.
Birkaç farklı kareyi iki etiketle söyleyip buldurun.
✓ Başarı işareti: Tek bir kareyi satır + sütun etiketiyle doğru bulur.
Düzey 7 · Harita Kullanıcı
Odanın çok basit resimli krokisini çizin (kapı, yatak, masa).
Bir noktaya çıkartma koyup 'Çıkartmanın olduğu yere git, orada sürpriz var' deyin.
Kâğıttaki simgeyi gerçek eşyayla eşleyip doğru köşeye gitmesini bekleyin.
✓ Başarı işareti: Haritadaki bir noktayı gerçek mekânda doğru yere eşler.
Evin bir bölümünün basit krokisini çizin.
Hazinenin yerini bir çarpı/çıkartmayla işaretleyin.
Simgeleri birlikte adlandırın (yatak resmi = gerçek yatak), çocuk hazineyi bulsun.
✓ Başarı işareti: Harita simgelerini gerçek eşyalarla eşleyip hazineyi bulur.
Birlikte mutfağın küçük krokisini çizin; buzdolabını, masayı, lavaboyu basit şekillerle gösterin.
Siz krokide bir yeri işaretleyin.
Çocuk oraya gidip o gerçek eşyaya dokunsun.
✓ Başarı işareti: Küçük tanıdık krokiyi okuyup işaretli eşyaya gider.
Düzey 8 · Koordinat Çizici
Kareli kâğıda satırları 1-2-3-4, sütunları A-B-C-D etiketleyin.
Gün içinde 'C-4'te ne var?' diye sorun.
Sonra 'B-2'ye bir çarpı koy' deyin; hem bulsun hem yerleştirsin.
✓ Başarı işareti: Verilen koordinatı bulur ve bir kareyi koordinatla adlandırır.
Kareli kâğıda küçük gemiler/şekiller çizin.
Çocuk 'D-3' deyip kareyi yoklasın; isabet edince sevinin.
Rolleri değiştirin: kareyi söyleme ve gösterilen kareyi adlandırma sırayla dönsün.
✓ Başarı işareti: Koordinatı söyleyerek atış yapar ve gösterilen kareyi doğru adlandırır.
Kareli deftere 4'e 4 bir ızgara çizin.
Birkaç kareye küçük resim koyun; çocuk her resmin koordinatını yazsın.
Sonra sizin söylediğiniz koordinatlara yeni işaretler koysun.
✓ Başarı işareti: Resimlerin koordinatını yazar ve verilen koordinatları işaretler.
Düzey 9 · Rota Haritası İzleyici
Eve/bahçeye 3-4 dönüşlü kısa bir rota çizin (başla, dur, dur, hedef).
'Bu haritadaki yolu yürü, duraklarda dur' deyin.
Dönüşleri doğru yapıp duraklarda yaklaşık doğru yerde durmasını izleyin.
✓ Başarı işareti: Çizili rotanın dönüşlerini ve duraklarını sırayla izler.
Yere yastık/koni ile birkaç durak koyun.
Krokide yolu oklarla çizin.
Çocuk haritaya bakıp duraklara sırayla uğrasın; her durakta küçük görev (zıpla, alkışla) ekleyin.
✓ Başarı işareti: Ok-haritasını izleyerek durakları doğru sırayla geçer.
Bir köşeden başka köşeye giden ok-haritası çizin (kapıdan çık, sağa dön, masaya yürü, sola dön, sepete var).
Çocuk haritayı izleyerek hazineye ulaşsın.
Rotayı kısa ve net tutarak her dönüşü başarmasını sağlayın.
✓ Başarı işareti: Ok dizisini adım adım izleyip hedefe doğru rotayla ulaşır.
Düzey 10 · Çerçeve Kullanıcı
Krokiyi bilerek ters/yan çevirip verin: 'Bu harita biraz dönük ama hazineyi bulabilir misin?'
Harita ile odanın yönü uyuşmasa da hedefe gitmeyi denesin.
Sonra 'Sen de odamızın haritasını çiz, oyuncağın yerini işaretle' deyin.
✓ Başarı işareti: Döndürülmüş haritayı zihninde hizalayıp doğru yere gider.
Bildiği bir mekânın krokisini 90-180 derece çevirip verin.
Hazineyi bulmasını isteyin.
Rolleri değiştirin: o size bir harita çizsin, siz onun haritasıyla arayın.
✓ Başarı işareti: Döndürülmüş haritayı okur ve başkasının kullanabileceği harita çizer.
Çocuk boş kâğıda kendi odasının haritasını çizsin: yatak, kapı, masa.
Sakladığı bir oyuncağı haritada işaretlesin.
Siz o haritaya bakarak oyuncağı bulun.
✓ Başarı işareti: Başkasının izleyip yer bulabileceği doğru bir harita üretir.
Bu yörünge için hazır etkinlikler
Aşağıdaki ABMATO etkinlikleri bu yörüngeyi destekler — malzeme, adımlar ve indirilebilir PDF ile.
🗺️ Hazine Haritası
Evde gizlenmiş "hazineye" yön ve mesafe talimatlarıyla ulaşın.
🗺️ Evimizi Haritala
Evin basit bir planını birlikte çizin; odaları, kapıları işaretleyin.
🤸 Vücut Koordinatları
Yön talimatlarını vücutla uygulayın: ileri, geri, sağ, sol, üst, alt.
🤖 Robot Ebeveyn Oyunu
Ebeveyn "robot" olur; çocuk adım-adım komutlarla onu yönlendirir.
🟦 Izgara Sanatçısı
Kareli kâğıtta renk kodlarıyla bir desen oluşturup algoritmik düşünün.
👀 Farklı Açılardan Bak
Aynı nesneyi farklı pozisyonlardan çizerek perspektif keşfedin.
Çocuğun düzeyini bilmiyor musunuz?
ADIM / Numap değerlendirmesi çocuğun tam düzeyini belirler; bu etkinlikler oraya göre önerilir.