Ölçme: Uzunluk — Evde Destek
Bu öğrenme yörüngesinin her düzeyi için eve özel, adım adım etkinlikler: günlük hayatta, oyunla ve çalışma yaprağıyla. Her etkinlik o düzeyin kazanımına doğrudan bağlıdır.
Düzey 1 · Uzunluk Sezici: Temeller
Giydirirken iki kıyafeti yan yana tutun (uzun kollu, kısa kollu).
Elinizle havada kolun boyunu çizerek 'bu uuuzun', 'bu kısacık' deyin.
Çocuktan da elleriyle uzunu ve kısayı havada göstermesini isteyin.
✓ Başarı işareti: Uzun olanı kollarını açarak, kısa olanı parmaklarını yaklaştırarak gösteriyor.
İki yün/ip parçası alın; birini iyice gerip 'koca uzun yılan' yapın.
Ötekini kısacık tutup 'minik solucan' deyin.
'Hangisi uzun yılan?' diye sorun; sonra sıra çocukta, o yapsın.
✓ Başarı işareti: Gergin uzun ipi 'yılan', kısa ipi 'solucan' diye doğru gösterip kıkırdıyor.
Ev içinde dolaşıp 'en uzun' ve 'en kısa' eşyaları birlikte avlayın.
Uzun bir şey bulunca (süpürge sapı) kollarınızı açıp 'uzuuun!' deyin.
Kısa bir şey bulunca (kaşık) iki parmağınızı yaklaştırıp 'kısa' deyin.
✓ Başarı işareti: Doğru-yanlış aramadan uzun ve kısa nesneleri kendiliğinden fark edip gösteriyor.
Düzey 2 · Uzunluk Niceliği Tanıyıcı
Mutfakta/markette bir nesneyi gösterip 'bunun uzunluğu ne kadar?' deyin.
Çocuk iki eliyle 'şu kadar' diye boyu göstersin.
'Evet, işte onun uzunluğu bu kadar' diyerek uzunluğu bir özellik olarak adlandırın.
✓ Başarı işareti: Nesnenin boyunu iki eli arasında açıp 'bu kadar uzun' diyebiliyor.
Bir oyuncağı ortaya koyun; çocuk iki avucunu oyuncağın boyu kadar açsın.
Ellerini hiç bozmadan başka bir yere götürmesini isteyin.
'Bak, hâlâ bu kadar uzun!' diyerek uzunluğun sabit kaldığını fark ettirin.
✓ Başarı işareti: Elleri arasındaki açıklığı koruyup uzunluğun nesneye ait, sabit bir miktar olduğunu görüyor.
Kâğıda çocuğun elini parmaklar bitişikken bir kez koyup çizin (kısa).
Sonra elini kol gibi açıkken tekrar koyup çizin (uzun).
'Hangisi daha uzun yer kapladı?' diye sorup uzunluğu bir 'miktar' gibi konuşun.
✓ Başarı işareti: Açık elin izini 'daha uzun' gösterip uzunluğu kaplanan yerle ilişkilendiriyor.
Düzey 3 · Uzunluk Doğrudan Karşılaştırıcı
İki kaşığı (ya da iki kalemi) bir uçlarını aynı hizadan başlatarak yan yana koyun.
'Alttan eşitledik, şimdi tepeye bakalım' deyin.
Öteki uca bakıp hangisinin daha uzun olduğunu birlikte söyleyin.
✓ Başarı işareti: Alt uçları hizaladıktan sonra üstten bakarak uzun olanı doğru seçiyor.
Kuru makarna/pipet/çöp şişten ikişer tane çekin.
'Önce ayaklar aynı çizgiye' deyip alt uçlarını masada eşitleyin.
'Uzun olan kazanır!' deyip öteki uca bakarak galibi bulun.
✓ Başarı işareti: Kıyaslamadan önce alt uçları kendiliğinden aynı çizgiye getiriyor.
İki ip/şerit kesip masaya koyun, alt uçlarını tek bir çizgiye dayayın.
Çocuk parmağıyla daha uzun olanı göstersin.
İpleri kaydırıp uçları bozun; 'şimdi de doğru mu?' diye eşitlemenin gerekliliğini fark ettirin.
✓ Başarı işareti: Uçlar bozulduğunda kıyaslamanın yanıltıcı olduğunu görüp yeniden hizalıyor.
Düzey 4 · Uzunluk Dolaylı Karşılaştırıcı
Yan yana getiremediğiniz iki şeyi seçin (kapı boşluğu ile halı).
Bir ipi birine göre uzunluğunu işaretleyip 'bu ip bizim ölçümüz' deyin.
Aynı ipi ötekine götürüp 'uzun mu, kısa mı kaldı?' diye karşılaştırın.
✓ Başarı işareti: İki nesneyi taşımadan, aradaki ip aracılığıyla hangisinin uzun olduğunu söyleyebiliyor.
Bir rafın/masanın boyunu ip ile alıp parmakla işaretleyin.
İpi bozmadan evde dolaşıp 'bununla aynı boyda ne var?' diye arayın.
Bulduğunuz nesneyi iple karşılaştırıp eşit/uzun/kısa diye söyleyin.
✓ Başarı işareti: Üçüncü nesneyi (ip) ölçü kabul edip birbirine götüremediği şeyleri kıyaslıyor.
Bir kurdele kesip çocuğun bir oyuncağının boyuna denkleştirin, ucunu işaretleyin.
Bu kurdeleyle başka oyuncakları ölçtürün.
Her biri için 'kurdeleden uzun mu, kısa mı?' diye ayırsın.
✓ Başarı işareti: Nesneyi taşımadan kurdele aracılığıyla uzun/kısa kararını veriyor.
Düzey 5 · 5'e Dek Sıralayıcı (Uzunluk)
Sofra kurarken 4-5 kaşığı çıkarın.
'En minikten dev kaşığa doğru sırala' deyin.
Her kaşığı bir öncekinin yanına alttan hizalayarak dizmesine yardım edin.
✓ Başarı işareti: 5 kaşığı alt uçları hizalı, en kısadan en uzuna sırayla diziyor.
5 farklı uzunlukta pipet/çubuk verin.
'Oyuncaklar en kısadan en uzuna fotoğraf çektiriyor' deyip sıraya dizdirin.
Bitince 'şimdi en uzundan en kısaya da diz' deyin.
✓ Başarı işareti: 5 çubuğu iki yönde de (kısa→uzun, uzun→kısa) doğru sıralayabiliyor.
5 farklı uzunlukta kâğıt şerit kesip karışık verin.
Bir zemine alt uçlarını hizalayıp kısa→uzun merdiven yapsın.
Olmazsa 'şimdi en uzunu bul, en başa al' diye adım adım yönlendirin.
✓ Başarı işareti: 5 şeridi tek bir hizadan başlatıp doğru boy sırasına koyuyor.
Düzey 6 · Uç Uca Uzunluk Ölçücü
Masanın boyunu ölçmek için aynı boy şeyler toplayın (ataç, kibrit, küp).
Bunları BOŞLUK BIRAKMADAN ve ÜST ÜSTE BİNDİRMEDEN uç uca dizin.
Kaç tane ettiğini birlikte sayın.
✓ Başarı işareti: Birimleri bitişik ve hizalı dizip 'masa kaç ataç' diye sayabiliyor.
Bir oyuncak arabanın gideceği yolu eş boy küp/lego ile uç uca döşeyin.
Parçalar arasında boşluk ya da çakışma olmamasına dikkat edin.
'Köprü kaç parça?' diye sayıp arabayı geçirin.
✓ Başarı işareti: Eş birimleri boşluksuz uç uca dizip köprünün kaç parça olduğunu sayıyor.
Bir kalemin boyunu aynı boy fasulye/ataçla uç uca dizerek ölçtürün.
Birimleri düzgün, bitişik ve hizalı koymasına dikkat edin.
Kaç tane olduğunu yazsın/söylesin.
✓ Başarı işareti: Birimleri boşluksuz dizip 'kalem ... ataç uzunluğunda' sonucunu söylüyor.
Düzey 7 · 6+ Sıralayıcı (Uzunluk)
Ayakkabıları ya da kitapları dizerken 6+ nesneyi çıkarın.
En kısadan en uzuna sıralamasını isteyin.
Kalabalıkta 'önce en uzunu bul, sonra kalanların en uzununu' diye birer birer seçtirin.
✓ Başarı işareti: 6 veya daha çok nesneyi tek tek seçerek doğru boy sırasına diziyor.
6+ çubuğu/kaşığı 'sinemaya boy sırasıyla giriyorlar' deyip sıraya dizdirin.
Sonra araya yeni bir çubuk verin.
'Bu nereye girmeli?' diye doğru yere yerleştirmesini isteyin.
✓ Başarı işareti: Sıralı diziye yeni elemanı boyuna göre doğru yere ekliyor.
7-8 farklı uzunlukta şerit kesip karışık verin.
Hepsini tek bir hizadan başlatıp kısa→uzun dizsin.
Bir şeridi çekip karıştırın, 'doğru yerine geri koy' deyin.
✓ Başarı işareti: Çok sayıda şeridi sıralayıp çekilen birini doğru yerine geri koyabiliyor.
Düzey 8 · Uzunluk Birimi İlişkilendiren ve Tekrarlayan
TEK bir birim seçin (bir ataç ya da çocuğun başparmağı).
Bir nesneyi bu tek birimi kaydırarak ölçün; her seferinde tam bittiği yerden devam edin.
Bıraktığınız yeri parmakla tutup 'bir... iki... üç' diye sayın.
✓ Başarı işareti: Tek birimi her adımda tam önceki izden başlatarak kaç birim olduğunu buluyor.
Tek bir lego/silgiyi 'tırtıl' yapın.
Masanın kenarında her seferinde tam önceki izden başlayarak adım adım yürütün.
Adımları sayın; tırtıl boşluk atlar ya da geri kayarsa baştan alın.
✓ Başarı işareti: Tek birimi boşluk/çakışma olmadan ardışık taşıyıp adımları doğru sayıyor.
Çocuğa tek bir ataç verin.
Bir defterin boyunu bu tek ataçla, parmağıyla yerini tutarak art arda taşıyıp ölçtürün.
Sonucu söyletin: 'defter kaç ataç?'
✓ Başarı işareti: Tek birimi yerini kaybetmeden tekrarlayarak nesnenin uzunluğunu söylüyor.
Düzey 9 · Uzunluk Ölçücü
Cetveli çıkarın; ölçülecek şeyin bir ucunu cetvelin SIFIR çizgisine dayayın.
Öteki ucun denk geldiği santimi birlikte okuyun.
'Bir'den başlatırsa nazikçe 'önce sıfırı bulalım' deyin.
✓ Başarı işareti: Nesnenin ucunu sıfıra hizalayıp doğru santim değerini okuyabiliyor.
'Tam 10 cm olan bir şey bul', '5 cm'den kısa bir şey getir' gibi görevler verin.
Çocuk nesneyi cetvelle ölçsün; ucu sıfıra dayamayı hatırlatın.
Doğru ölçüp getirdiğinde birlikte sevinin.
✓ Başarı işareti: Görev verilen uzunluğu sıfırdan hizalayıp cetvelle doğru ölçüp buluyor.
Birkaç kısa nesne seçin (silgi, kalem, kaşık).
Çocuk her birini cetvelle, ucu sıfırda olacak şekilde ölçsün.
Yanına santimini yazsın.
✓ Başarı işareti: Nesneleri sıfır noktasından hizalayıp santim değerlerini doğru yazıyor.
Düzey 10 · Kavramsal Cetvel Ölçücü
Cetvel yokken bir nesne gösterip 'sence kaç santim?' diye tahmin ettirin.
Sonra birlikte ölçüp tahminine ne kadar yaklaştığına bakın.
'Bir santim aşağı yukarı şu kadar' diye 1 cm'lik aralığı parmakla gösterin.
✓ Başarı işareti: Zihninde 1 cm'lik aralığı taşıyıp makul bir santim tahmini yapabiliyor.
Bir nesne seçin; ikiniz de kaç cm olduğunu söyleyin.
Sonra cetvelle ölçün.
Tahmini en yakın olan puan alsın.
✓ Başarı işareti: Cetvel olmadan gerçeğe yakın santim tahminleri yapıp düelloyu sürdürüyor.
Bir listeye 4-5 nesne yazın.
Her biri için önce 'tahminim ___ cm' yazsın.
Sonra ölçüp 'ölçtüm ___ cm' yazsın ve ikisini karşılaştırsın.
✓ Başarı işareti: Tahmin ve ölçüm sütunlarını dolduruyor ve tahminleri ölçüme yaklaşıyor.
Düzey 11 · Bütünleşik Kavramsal Yol Ölçücü
Odada/yürüyüşte 'kapıdan pencereye kaç adım?' diye düz olmayan bir yol seçin.
Köşeli yolda 'şuraya kadar, sonra şuradan şuraya' diye parça parça ölçün.
Parçaları toplayıp toplam uzunluğu birlikte bulun.
✓ Başarı işareti: Dönüşlü bir yolu parçalara bölüp her parçayı ölçerek toplam uzunluğu buluyor.
Yere iple kıvrımlı bir 'patika' kurun.
Çocuk bu yolu ayak boyu/karış ya da iple ölçsün.
Parçaları toplayıp toplam uzunluğu bulsun; istersen bir kutunun dört kenarını toplayıp 'çevresi' fikrini katın.
✓ Başarı işareti: Kıvrımlı yolu parçalarına bölüp ölçerek ve toplayarak toplam uzunluğu buluyor.
Kareli bir kâğıda 'oda planı' çizin.
Kapıdan yatağa kıvrımlı bir yol işaretleyin.
Çocuk yolu parçalara bölüp her parçayı sayıp toplasın; bir dikdörtgenin kenarlarını toplayıp 'çevresi'ni de bulabilir.
✓ Başarı işareti: Düz olmayan yolu parçalayıp uzunlukları toplayarak toplam yolu/çevreyi buluyor.
Düzey 12 · Soyut Uzunluk Ölçücü
Standart olmayan bir birimle ölçtüğünüz şeyi seçin (masa 20 ataç çıktı).
'Bir ataç yaklaşık 3 cm' deyip birlikte çarpın: 20 × 3.
'Birim küçülürse sayı büyür' fikrini sesli düşünün.
✓ Başarı işareti: Birim sayısını birim boyuyla çarparak standart olmayan ölçüyü santime çeviriyor.
Bir mesafeyi önce büyük adımla ölçtürün.
Aynı mesafeyi küçük karışla yeniden ölçtürün.
'Aynı yol neden büyük adımda az, küçük karışta çok çıktı?' diye konuşun.
✓ Başarı işareti: Birim küçüldükçe sonucun büyüdüğünü (ters orantı) örnekle açıklayabiliyor.
Bir nesneyi ataçla ölçtürün (ör. 8 ataç).
'Bir ataç 3 cm ise toplam kaç cm?' diye hesaplatın.
Ataç sayısı sabitken 'birim 2 cm olsaydı kaç çıkardı?' diye karşılaştırsın.
✓ Başarı işareti: Birim sayısı ile birim değerini çarpıp birim değiştiğinde sonucun nasıl değiştiğini açıklıyor.
Bu yörünge için hazır etkinlikler
Aşağıdaki ABMATO etkinlikleri bu yörüngeyi destekler — malzeme, adımlar ve indirilebilir PDF ile.
📏 Kim Daha Uzun?
Nesneleri elle, karışla veya adımla ölçün.
🧂 Mutfak Birim Turu
Kaşık, karış ve bardakla standart olmayan ölçüm yapın.
🌱 Büyüme Ölçüm Günlüğü
Bir tohum ekin ve büyümesini ölçerek kaydedin.
🔄 Ölçü Dönüşüm Kartları
Eşit uzunlukları/kütleleri farklı birimlerde eşleştirme oyunu.
📏 Ölçümde Kavga!
Aynı nesneyi farklı birimlerle ölçün — standart ölçü neden gerekli?
⚖️ Ölçü Dönüşüm Yolculuğu
Uzunluk ve kütle birimleri arasında geçiş yapmanın pratik yolu.
🌿 Bahçe Matematiği
Tohum ekerken sayma, ölçme ve sıra kavramlarını pekiştirin.
🗺️ Hazine Haritası
Evde gizlenmiş "hazineye" yön ve mesafe talimatlarıyla ulaşın.
📐 Odam Ne Kadar? Çevre-Alan Keşfi
Odanızın çevresini karışla ölçün, alanı adımla keşfedin.
🗺️ Hazine Haritası Tasarla
Kareli kâğıtta şekiller çizip çevre ve alanlarını ölçün.
Çocuğun düzeyini bilmiyor musunuz?
ADIM / Numap değerlendirmesi çocuğun tam düzeyini belirler; bu etkinlikler oraya göre önerilir.