Kesirler — Evde Destek
Bu öğrenme yörüngesinin her düzeyi için eve özel, adım adım etkinlikler: günlük hayatta, oyunla ve çalışma yaprağıyla. Her etkinlik o düzeyin kazanımına doğrudan bağlıdır.
Düzey 1 · Erken Orantısal Düşünür: Temeller
Pizza, pasta ya da ekmeği keserken parçaları yan yana koyun.
Çocuğa iki parçayı gösterip elini 'daha büyük pay'ın üstüne koymasını isteyin.
İki bardağa farklı miktarda su koyup hangisinde daha çok olduğunu sorun.
✓ Başarı işareti: Saymadan, gözüyle büyük payı/çok suyu doğru gösterir.
İki ayı/bebek ve bir avuç bisküvi alın.
Bisküvileri iki tabağa koyup 'ikisine de adil olalım' deyin.
Çocuk hangi tabağın daha dolu olduğunu göstersin; sonra büyük-küçük bardakları doldurup hangisinin çabuk dolduğuna bakın.
✓ Başarı işareti: Daha dolu tabağı/çabuk dolan bardağı gözüyle seçer.
İki resim çizin: birinde 1 kurabiye 1 çocuğa, diğerinde 1 kurabiye 4 çocuğa.
Çocuğa 'hangi çocuklar daha az kurabiye yer?' diye sorun.
Doğru tarafı işaretletip neden az olduğunu birlikte söyleyin.
✓ Başarı işareti: Kalabalık grubun daha az pay aldığını işaretler.
Düzey 2 · Şekil Eş-Parçalayıcı
Sandviç, tost ya da peçeteyi keserken 'iki parça da tıpatıp aynı olsun' deyin.
Çocuğa nereden keseceğini gösterttirin.
Kestikten sonra iki parçayı üst üste koyup eşit olup olmadığına birlikte bakın.
✓ Başarı işareti: Parçaları çakıştırınca eşit kestiğini görür ve gerekirse düzeltir.
Bir A4 kâğıt ya da hamur verin.
'Bunu iki kardeşe eşit böl' deyin; katlayıp kessin.
İki parçayı üst üste koyarak eşitliği kontrol edin; en eşit bölen kazansın.
✓ Başarı işareti: Katlayıp böldüğünde iki yarı çakışır.
Üzerinde dikdörtgen, daire ve kare olan bir kâğıt hazırlayın.
Çocuk her şekli iki eşit parçaya bölen bir çizgi çizsin.
Katladığında iki yarı çakışıyorsa 'tam eşit böldün' deyin.
✓ Başarı işareti: Çizdiği çizgi şekli çakışan iki eşit parçaya ayırır.
Düzey 3 · Yarım Tanıyıcı
Meyveyi, sandviçi ya da kurabiyeyi tam ortadan ikiye bölün.
'Bu yarım; iki yarım birleşince yine bütün olur' deyip kendi yarısını gösterttirin.
Bir bardağı 'yarıya kadar' doldurmasını isteyip 'işte yarım bardak' deyin.
✓ Başarı işareti: Bütünün yarısını gösterir ve iki yarımın bütün ettiğini söyler.
Mutfakta bir şeyi ikiye bölüp yarısını saklayın.
Çocuk 'bütünün yarısı nerede?' diye eşini bulsun.
Hamurdan top yapıp 'yarısını bana ver' deyin; ikiye bölüp eşit mi diye bakın.
✓ Başarı işareti: Saklı yarımı bulur ve hamuru iki eş parçaya böler.
Birkaç şekil çizin: bazıları tam ortadan eşit, bazıları yamuk bölünmüş.
Çocuk yalnızca gerçekten yarıya (iki eşit) bölünmüş olanları seçsin.
Bunların bir yarısını renklendirsin.
✓ Başarı işareti: Eşit bölünmüşleri seçer, eşit olmayanları boyamaz.
Düzey 4 · Birim Kesir Tanıyıcı
Çikolatayı ya da pideyi 3-4 eşit parçaya bölün.
Tek bir parçayı gösterip 'bu bütünün dörtte biri' diye adlandırın.
'Kaç parçaya böldük? Sen bir parça aldın, bu kaçta bir?' diye sorun.
✓ Başarı işareti: Kaça bölündüğüne bakıp tek parçayı 'üçte/dörtte bir' diye adlandırır.
Kâğıt 'pizza'yı eşit dilimlere kesin.
Zar atıp 'bana üçte bir, yani bir dilim ver' gibi tek parça isteyin.
Gizlice 2/3/4 eşit parçaya bölüp 'bu bir parça kaçta bir?' diye sordurun.
✓ Başarı işareti: Doğru büyüklükte tek dilimi verir ve adını söyler.
Eşit parçalara bölünmüş daireler/dikdörtgenler çizin (yarım, üçte bir, dörtte bir).
Her şekilde tek bir parçayı boyatın.
Altına 'kaçta bir' olduğunu birlikte yazın.
✓ Başarı işareti: Boyalı tek parçayı doğru birim kesirle adlandırır.
Düzey 5 · Kesir Tanıyıcı
Pizzayı 4 dilime bölüp 3'ünü tabağa koyun.
'Dörtte üç dilim var, biri yendi' deyip kaç parçadan kaçının durduğunu söyletin.
Bir kutu yumurtanın yarısı bitince 'yarısı kalmış' diyerek kesir dilini kullanın.
✓ Başarı işareti: 'Kaçtan kaçı' diyerek hem paydayı hem payı söyler.
Kâğıt dilimleri tabağa dizin.
Çocuk 'burada dörtte üç var' gibi hem alttaki hem üstteki sayıyı söylesin.
Renkli bloklarla '5 bloktan 2'si mavi' deyip 'beşte iki mavi' diye adlandırsın.
✓ Başarı işareti: Toplam parça ve boyalı/dolu parçayı birlikte 'beşte iki' gibi okur.
Bazı parçaları boyalı şekiller çizin.
Çocuk her şeklin altına 'boyalı / toplam' sayısını yazsın.
Kesri sesli adlandırsın (ör. üçte iki).
✓ Başarı işareti: Boyalı parçayı doğru kesir adıyla yazıp okur.
Düzey 6 · Birimlerden Kesir Yapıcı
Pizzayı dörtte birlik dilimlerle servis edin.
'Bir dörtte bir, iki dörtte bir...' diye dilimleri sayarak biriktirin.
Bardağa çeyrek çeyrek su ekleyip 'şimdi üç çeyrek doldu' deyin.
✓ Başarı işareti: Birim dilimleri sayarak istenen kesre ulaşır.
Hepsi dörtte bir olan eşit kâğıt dilimleri bir kutuya koyun.
'Dörtte üç yap' deyince çocuk üç parçayı yan yana dizsin.
Zar atıp her atışta bir birim dilim eklensin; hedef kesre ilk ulaşan kazansın.
✓ Başarı işareti: Birim dilimleri yan yana koyarak hedef kesri kurar.
Boş, eşit parçalı şekiller verin.
'Dörtte üçü boya' gibi yönergeyle dilimleri tek tek boyasın.
Boyadığı dilimleri sayıp kesri söylesin.
✓ Başarı işareti: Birim dilimleri sayarak istenen kesri doğru boyar.
Düzey 7 · Kesir Yapıcı
Sofrada 'bize beşte üç tabak lazım' gibi bir hedef verin.
Çocuk tam o kadar dilimi/parçayı sayarak oluştursun.
Çamaşır asarken 'mandalların dörtte üçü kırmızı olsun' deyip birlikte sayarak kurun.
✓ Başarı işareti: Verilen kesri doğru sayıda parçayla oluşturur.
Lego/blok tabanı seçin (ör. 6'lık).
'Altıda dördünü mavi yap' deyince doğru sayıda mavi blok koysun.
Kartta bir kesir yazılı olsun (ör. üçte iki); çocuk o kesri dilimlerle tabakta hazırlayıp servis etsin.
✓ Başarı işareti: İstenen kesri doğru sayıda parça/blokla hazırlar.
Boş eşit-parçalı şekiller çizin.
Altlarına hedef kesirler yazın (ör. dörtte üç, beşte iki).
Çocuk her şekilde tam o kadar parçayı boyasın.
✓ Başarı işareti: Yazılı hedef kesir kadar parçayı doğru boyar.
Düzey 8 · Kesir Tekrarlayıcı
Bardağı çeyrek çeyrek doldurun.
'Dört tane çeyrek koyduk, bak bardak tam doldu, bütün oldu' deyin.
Pizza dilimlerini tek tek geri koyarken 'dörtte bir, iki, üç, dört... yine bütün' diye sayın.
✓ Başarı işareti: Birim kesri tekrarlayıp 'kaç tane bütünü yapar' sorusunu yanıtlar.
Tek tip dilimler kullanın (hepsi üçte bir, ya da hepsi dörtte bir).
Çocuk üçte birlerden 3, dörtte birlerden 4 koyarak tam daireyi kapatsın.
Zar atıp her atışta bir birim dilim eklensin; bütünü ilk tamamlayan kazansın.
✓ Başarı işareti: Aynı birim dilimi tekrarlayarak bütünü eksiksiz kapatır.
Boş bir daire/çubuk ve yanında tek tip dilimler çizin.
'Kaç tane dörtte bir bütünü yapar?' diye sorun.
Çocuk dilimleri sayarak (4) boşluğu doldursun.
✓ Başarı işareti: Birim dilimi sayarak bütünü kaç parçanın yaptığını bulur.
Düzey 9 · Kesir Aritmetiği +/−
Pizzanın bir çeyreğini, sonra bir çeyrek daha yiyin.
'Bir çeyrek artı bir çeyrek, toplam yarım yedik' deyin.
İki çeyrek bardak suyu birleştirip 'ikisi yarım oldu' diyerek aynı paydada toplamayı gösterin.
✓ Başarı işareti: Aynı paydalı dilimleri birleştirip toplamı söyler (payda aynı kalır).
Aynı boy kâğıt dilimler kullanın.
'Üçte bir + üçte bir kaç eder?' diye dilimleri yan yana koyup üçte iki bulun.
Zar/kart çekip aynı paydadan dilim ekleyin ya da tabaktan çıkarın; sonucu birlikte okuyun.
✓ Başarı işareti: Dilimleri sayarak aynı paydalı toplama/çıkarmayı doğru bulur.
Aynı paydalı kesir şeritleri verin (ör. beşte iki + beşte bir).
Çocuk dilimleri boyayıp birleştirsin.
Toplam boyalı dilimi sayıp sonucu yazsın.
✓ Başarı işareti: Payları toplar, paydayı aynı tutarak doğru sonucu yazar.
Düzey 10 · Kesir Aritmetiği ×/÷
Tarifte 'yarım bardağın yarısı kadar şeker' deyin.
'Yarımın yarısı çeyrek eder' diye çocukla ölçüp gösterin.
Bir çikolatanın yarısını iki kişiye bölüp 'herkese çeyrek düştü' deyin.
✓ Başarı işareti: Yarımı bölünce çeyrek elde ettiğini somut olarak görür.
Ölçü kabıyla yarım bardak suyu iki eşit kaba bölün.
'Yarımın yarısı çeyrek' sonucunu gözle bulun.
Bir yarım kâğıt dilimi tekrar ikiye katlayıp 'yarımın yarısı kaç oldu?' diye keşfettirin.
✓ Başarı işareti: Katlayarak/dökerek yarımın yarısının çeyrek olduğunu bulur.
Görsel kesir şeritleri verin.
'Yarımın yarısını boya' ya da 'çeyreği ikiye böl' gibi adımlar yazın.
Çocuk katlayıp boyayarak sonucu görsün.
✓ Başarı işareti: Katlayıp boyayarak bölme/çarpma sonucunu doğru gösterir.
Düzey 11 · Kesir ve Tam Sayı Sıralayıcı
Buzdolabındaki yarım, çeyrek ve dolu şişeleri çıkarın.
Çocuk bunları en azdan en çoğa sıralasın.
İki kardeş pizzanın yarısını, çeyreğini ve bütününü alınca 'kim en çok, kim en az aldı?' diye sıralatın.
✓ Başarı işareti: Çeyrek<yarım<bütün sırasını doğru kurar.
Kesir ve tam sayı kartlarını karıştırın (çeyrek, yarım, 1 bütün, 2).
Çocuk bunları küçükten büyüğe sıralayıp en büyüğü bulsun.
Farklı dolulukta su bardaklarını sıraya dizip 'hangisi 1'e en yakın?' diye konuşun.
✓ Başarı işareti: Kesir ve tam sayıları büyüklükçe doğru sıraya koyar.
Bir sayı doğrusu çizip 0, yarım, 1, 2 yerlerini işaretleyin.
Çocuk verilen kesir ve tam sayı kartlarını doğru yerlerine koysun.
Yerleştirdikçe büyüklükçe sıralasın.
✓ Başarı işareti: Kesirleri ve tam sayıları doğru üzerinde doğru konuma yerleştirir.
Bu yörünge için hazır etkinlikler
Aşağıdaki ABMATO etkinlikleri bu yörüngeyi destekler — malzeme, adımlar ve indirilebilir PDF ile.
🍕 Pizzayı Paylaş
Oyun hamuru ile kesir kavramını keşfedin.
🥄 Tarif Ölçeklendirme
4 kişilik tarifi 6 kişiye uyarlayın — kesir ve oran içinde.
🍌 Bütün, Yarım, Çeyrek
Bir muz veya ekmek dilimini bölerek yarım ve çeyrek kavramını tanıyın.
🍳 Yarım Yumurta Bulmacası
Tarif "yarım yumurta" diyor — nasıl ölçeriz? Kesir uygulaması.
🥄 Kesirler Buluşması: 1/2, 1/3, 1/4
Aynı bardakla 1/2, 1/3, 1/4 kesir — hangisi daha büyük?
🧻 Kesir Duvarı
Kâğıt şeritleri katlayarak kesir duvarı oluşturun; denk kesirleri gözle görün.
🍕 Adalet Mahkemesi: Pizza Paylaşımı
Bir pizzayı/keki eşit paylaştırıp aynı paydalı kesirlerle toplama-çıkarma keşfedin.
📏 Kesir Sayı Doğrusu
Kâğıda 0-1 arası doğru çizin, kesirleri doğru üzerinde yerleştirin.
🍬 Şekerin Yarısı Kimin?
Bir çokluğun basit kesir kadarını hesaplayıp eşit paylaştırın.
🎂 Pasta Savaşları
Aynı paydalı kesirlerle toplama/çıkarma — gerçek pasta veya kâğıt ile.
🍫 Çikolata Paylaşımı
Kare çikolatayı eşit bölerek bölme ve kesirleri öğrenin.
➗ Tarifi Yarıya İndir
6 kişilik tarifi 3 kişiye uyarlayın — tüm ölçüleri ikiye bölün.
🕐 Saat Kaç? (Kâğıt Saat)
Kâğıttan bir saatte tam, yarım ve çeyrek saatleri ayarlayıp okumayı pekiştirin.
Çocuğun düzeyini bilmiyor musunuz?
ADIM / Numap değerlendirmesi çocuğun tam düzeyini belirler; bu etkinlikler oraya göre önerilir.