Sayı Birleştirme (Parça-Bütün) — Evde Destek
Bu öğrenme yörüngesinin her düzeyi için eve özel, adım adım etkinlikler: günlük hayatta, oyunla ve çalışma yaprağıyla. Her etkinlik o düzeyin kazanımına doğrudan bağlıdır.
Düzey 1 · Parçalar Üzerinde Eyleyen: Temeller
Banyoda/oyunda bir kova oyuncağı birlikte ikinci kaba boşaltın.
Sonra 'hepsi yine bir arada!' diyerek tek kaba toplayın.
Çamaşır toplarken çorapları iki sepete ayırıp sonra birleştirin.
✓ Başarı işareti: Çocuk bir bütünü ayırıp tekrar birleştirme hareketini keyifle yapıyor.
İki kâse ve bir avuç fasulye/düğme/kapak hazırlayın.
Fasulyeleri bir kâseden ötekine dökün, karıştırın.
Sonra hepsini tek kâsede toplayıp 'hepsi geri geldi' deyin.
✓ Başarı işareti: Dökme-toplama oyununu kendiliğinden tekrarlamaya başlıyor.
Sofrada iki tabak verin.
Çocuk üzümleri/krakerleri bir tabaktan diğerine taşısın.
Sonra hepsini ortadaki tek tabakta toplasın.
✓ Başarı işareti: Parçaları ayırıp tek kümede toplama hareketini bol bol yaşıyor.
Düzey 2 · Parça Birleştiren
Bir elinize 2 fındık, çocuğun eline 1 fındık koyun.
'Hepsini bir araya koyalım, kaç oldu?' deyin.
Meyve verirken 'sana 2, bir de 1 daha, hepsi senin' diye birleştirin.
✓ Başarı işareti: İki ayrı küçük parçayı birleştirip tek bir sayı olarak söylüyor.
İki renk düğme (ya da iki tür kuruyemiş) ve küçük bir tabak alın.
Sizin avucunuzdaki 2 ile çocuğun avucundaki 1'i tabakta birleştirin.
'Şimdi hepsi bir arada' deyip 2 ve 2 yaparak yineleyin.
✓ Başarı işareti: İki avucu birleştirince oluşan bütünü tek küme görüyor.
Bir kâğıda iki küçük daire çizin.
Çocuk birine 2 çakıl, ötekine 1 çakıl koysun.
İkisini ortadaki bir avuçta toplayıp 'hepsi kaç?' desin.
✓ Başarı işareti: İki parçayı tek küme yapıp toplamı söyleyebiliyor.
Düzey 3 · Parça-Bütün Tanıyıcı
4 üzümü dizip 2'sini elinizle kapatın.
'İki görünüyor, peki avucumun altında kaç saklı? Hepsi kaç?' deyin.
Oyuncak toplarken kutuya 2 araba koyup 'içeride 2, dışarıda 2, hepsi 4' deyin.
✓ Başarı işareti: Görünmeyen parçanın da bütüne ait olduğunu söylüyor.
4 küçük nesne ve bir bardak/kart hazırlayın.
4 düğmeyi gösterip birkaçını bardakla örtün.
Çocuk 'kaç saklı?' sorusunu düşünüp söylesin, sonra kaldırıp doğrulayın.
✓ Başarı işareti: Örtülen sayıyı, bütünü hatırlayarak bulabiliyor.
Bir kâğıda 4 nokta çizin.
2 noktanın üstüne küçük bir kâğıt yapıştırın.
Çocuk 'kaç görünüyor, kaç saklı, hepsi kaç?' diye söylesin.
✓ Başarı işareti: Saklı parçayı da sayıp bütünü doğru söylüyor.
Düzey 4 · 4'e, ardından 5'e Oluşturucu
4 zeytini iki tabağa böldürün (önce 3 ve 1, sonra 2 ve 2).
Her seferinde 'yine dört, sadece başka türlü dağıttık' deyin.
5 çorabı eşleştirirken '4 ile 1, ya da 3 ile 2 — hepsi yine 5' deyin.
✓ Başarı işareti: Aynı sayıyı farklı parçalara ayırıp toplamın değişmediğini görüyor.
4-5 düğme ve bölmeli bir tabak (ya da iki kapak) alın.
Çocuk 4 düğmeyi iki bölmeye her seferinde başka türlü dağıtsın (3+1, 2+2).
'Hepsi hâlâ dört mü?' diye sorun; sağlamlaşınca 5 ile yineleyin.
✓ Başarı işareti: Dördü/beşi birden çok ikiliyle ayırıp her seferinde aynı bütünü buluyor.
İki kutu çizili bir kâğıda 4 çakıl dağıttırın.
Bulduğu her ikiliyi (3 ve 1, 2 ve 2) yan yana söyletin.
Sonra 5 ile tüm ikilileri (4+1, 3+2) liste gibi bulun.
✓ Başarı işareti: Yeniden saymadan 'yine aynı' diyerek farklı ayrılışları buluyor.
Düzey 5 · 7'ye Oluşturucu
7 cevizi 5 ve 2 diye gösterip 'beş ve iki, yedi' deyin.
'Elimde 3 var, yedi olması için kaç lazım?' diye sorun.
Sofra kurarken '7 çatal lazım, 4'ünü koydum, kaç kaldı?' deyin.
✓ Başarı işareti: Bir parçayı görüp eksik parçayı saymadan söylüyor.
7 düğme, iki renk ve bir kapatma kartı alın.
Düğmeleri 5+2 dizip bir kısmını örtün.
Çocuk '3 gördüm, kaçı saklı?' diye saymadan 'dört' desin; parçaları değiştirin (6 ve 1, 4 ve 3).
✓ Başarı işareti: Görünen parçadan yola çıkıp eksik parçayı saymadan buluyor.
Kâğıda 7 nokta çizin.
Çocuk ikisini bir renge, kalanı başka renge boyasın.
'5 ve 2 yedi', sonra başka türlü '4 ve 3 yedi' diye yazsın/söylesin.
✓ Başarı işareti: 7'yi farklı ikililere ayırıp her birinin yine 7 ettiğini söylüyor.
Düzey 6 · 10'a Oluşturucu
10'luk yumurta kartonunun içine 7 ceviz koyup 'kaç dolu, kaç boş — ona kaç lazım?' deyin.
Meyve suyu doldururken '7 bardak doldu, 10 olması için kaç kaldı?' deyin.
Tümleyeni saymadan söylemesini bekleyin.
✓ Başarı işareti: Verilen sayıya 10'un tümleyenini saymadan söylüyor.
10 gözlü yumurta kartonu ve düğmeler hazırlayın.
Kartona bir miktar (ör. 6) düğme koyun; çocuk boş gözleri görüp 'dört lazım' desin ve doldursun.
9+1, 8+2, 7+3, 6+4, 5+5 dostlarını sırayla bulup söyleyin.
✓ Başarı işareti: 10'a tümleyen ikilileri akıcı, saymadan söyleyebiliyor.
10 kutulu bir şerit çizin.
Çocuk bir kısmını boyayıp 'kaç dolu, kaç boş' yazsın.
Her satırda bir '10 dostu' çıkarsın (7 ve 3, 8 ve 2).
✓ Başarı işareti: Bir parçaya 10'un tümleyenini saymadan söyleyip yazıyor.
Düzey 7 · 20+ Oluşturucu
14 fındığı '10 ve 4' diye karton dolusu + yanına 4 koyarak gösterip 'on dört' deyin.
Markette '10 elma torbada, 4 daha — kaç oldu?' diye sorun.
'17 var, yirmi olması için kaç kalır?' diye onluğu temel alın.
✓ Başarı işareti: Onluğu tek bir parça sayıp üstüne birlik ekleyerek 20'ye dek bileştiriyor.
Dolu bir 10'luk karton + ayrı düğmeler (20'ye dek) alın.
8 düğme verip '10'a kaç lazım? Sonra kalanı ekle' deyin.
8+2+4 yoluyla 14'ü buldurun; bir parçayı hep 10 tutun.
✓ Başarı işareti: Önce 10'a tamamlayıp kalanı ekleyerek toplamı buluyor.
Bir onluk demet + birkaç tek nesne çizdirip '10 ve 4 — on dört' yazdırın.
Sonra '15'i 10 ve kaç diye ayır?' diye sorun.
Onluğu kullanıp 20'ye dek doğru bileştirsin.
✓ Başarı işareti: Sayıyı onluk + birlik olarak ayırıp doğru bileştiriyor.
Düzey 8 · Onluk ve Birlikle Oluşturucu
17 düğmeyi önce dağınık koyup 'saymak yerine onar demet yapalım' deyin.
Bir demet (10) ve yanında 7 tek bırakıp 'bir onluk, yedi birlik — on yedi' dedirtin.
'17' yazarken 'baştaki 1 bir onluk, 7 ise birlikler' deyin.
✓ Başarı işareti: 11-19'u 'bir onluk + birlikler' olarak kuruyor.
10'arlı demet yapılabilen çubuk-makarna/düğme ve 11-19 sayı kartları alın.
Çocuk bir kart çeksin (ör. 13), bir onluk demet + 3 tek kurup 'bir onluk, üç birlik' desin.
Bir tek ekleyip 'şimdi kaç?' diye sorun.
✓ Başarı işareti: Kart sayısını bir onluk demet ve doğru sayıda birlikle kuruyor.
Bir uzun çubuk (onluk) + 7 küçük kare (birlik) çizdirin.
'1 onluk + 7 birlik = 17' yazdırın.
Yazılı 17'yi gösterip 1'in ve 7'nin ne anlattığını söyletin.
✓ Başarı işareti: 11-19'u onluk+birlik kurup yazılı basamakları açıklayabiliyor.
Düzey 9 · Türeten +/− (Oluşturma)
'6+4=10 biliyoruz; 6+5 bir fazla, kaç eder?' diye sorup 'on bir' dedirtin.
Sofrada 'dün 5 ve 5 on yapmıştık, bugün 5 ve 6 — bir fazla, demek?' deyin.
Sonucu değil, 'neden' yolunu söyletin.
✓ Başarı işareti: Bilinen bir toplamadan komşusunu saymadan türetip gerekçe veriyor.
Düğmeler ve birkaç 'bildiğimiz' kart (6+4=10, 5+5=10) hazırlayın.
Bilinen bir toplamı kurun; bir düğme ekleyip 'şimdi bir fazla, kaç?' deyin.
Bir düğme alıp 'bir az, kaç?' diye saymadan buldurun; nedenini söyletin.
✓ Başarı işareti: Bilinen olgudan bir fazla/bir az olanı saymadan buluyor.
Bir kâğıda bildiği bir olguyu (7+3=10) yazın.
Altına komşularını (7+4=?, 7+2=?) çıkarın.
Çocuk 'bir fazla olduğu için 11' diye yazıp gerekçe versin.
✓ Başarı işareti: Bilinenden türetip sonucu gerekçeli yazabiliyor.
Düzey 10 · Problem Çözen +/− (Oluşturma)
'Kutuda 8 kalem vardı, 5 ekledim, sonra 4 verdim — şimdi kaç?' gibi hikâye sorun.
Çözünce 'başka türlü nasıl bulurdun?' diye ikinci yolu konuşturun.
İkinci yol önce 10'a tamamlama ya da geriye sayma olabilir.
✓ Başarı işareti: Çok adımlı problemi çözüp ikinci bir yolu da anlatabiliyor.
İki kutu, düğmeler ve sözlü kısa problemler hazırlayın.
Bir kutuda 7, ötekinde 6 'para' olsun: 'toplam kaç?'
'3 daha aldık, 4 harcadık' diye olayı büyütün; çocuk kendi yoluyla izleyip anlatsın.
✓ Başarı işareti: Olay değiştikçe bileşimi takip edip kendi yolunu açıklıyor.
Kısa bir hikâye-problemi ('6 vardı, 7 daha geldi, kaç oldu?') yazın.
Çocuk hem somut çözsün hem '6+4+3' gibi yolunu yazsın.
Sonra aynısını ikinci bir yolla çözsün.
✓ Başarı işareti: Doğru sonuca iki farklı strateji ile ulaşabiliyor.
Düzey 11 · Çok Basamaklı +/− (Oluşturma)
23 düğmeyi 2 onluk demet + 3 tek diye dizip 'yirmi üç' deyin.
'3 birlikten 5 vermem lazım ama yetmiyor, bir demeti açalım' deyin.
Bir onluğu 10 tek yapıp 'şimdi 1 onluk + 13 birlik, yine 23' dedirtin.
✓ Başarı işareti: Bir onluğu 10 birliğe bozup bütünün değişmediğini görüyor.
10'arlı demetlenebilen nesneler ve 2 basamaklı sayı kartları alın.
23 kurulsun; '7 birlik çıkaracağız ama 3 var' deyip bir demeti çözerek 10 tek elde edin.
Sonra çıkarmayı yapın; 'hangi basamağı bozduk, neden?' diye sorun.
✓ Başarı işareti: Birlik yetmeyince onluğu bozarak çok basamaklı işlemi sürdürüyor.
Kâğıda 23'ü hem '20 + 3' hem '10 + 13' diye iki türlü yazdırın.
'Bozduk ama bütün değişmedi' dedirtin.
23+18 gibi bir işlemi onlukları-birlikleri ayrı toplayıp gerekince onluğa taşıyarak çözsün.
✓ Başarı işareti: Onluğu esnekçe kurup bozarak çok basamaklı bileşim/ayrışım yapıyor.
Bu yörünge için hazır etkinlikler
Aşağıdaki ABMATO etkinlikleri bu yörüngeyi destekler — malzeme, adımlar ve indirilebilir PDF ile.
💰 Paranı Topla
Farklı banknotları birleştirerek hedef tutarı yapmanın kaç yolu var.
🎲 Zar Oyunu
Zarları toplayarak veya çarparak işlem pratiği yapın.
🎲 Akıllı Küpler
İki zarla toplama-çıkarma karışık: kim daha büyük sonucu çıkarır?
4️⃣ Kareleri Sırala (4 Yan Yana)
2 zar at, toplamı tablodaki bir kareye yerleştir — 4 kareyi yan yana ilk dizen kazansın.
2️⃣7️⃣ 27'yi Yakala!
1-6 arası sayı söylerken toplamı 27'ye ilk ulaştıran kazansın — strateji oyunu.
🖐️ Parmakla 10 Toplama
"Büyük sayı aklımda, küçük sayı parmaklarımda" — toplama parmakla.
➕ Tek-Çift Parmak Yarışı
İki kişi aynı anda parmak gösterir; toplam tekse "tek" rolü, çiftse "çift" rolü adım atar.
🧮 Kuru Fasulye Sayı Sarayı
Kuru fasulye ile onluk-yüzlük-binlik oluşturup büyük sayıları somutlaştırın.
🧦 Çoraplar Tek mi Çift mi?
Çorapları eşleyerek tek-çift sayıları parmaklarınızla keşfedin.
👫 Eş Arkadaşlar
Nesne gruplarını ikili gruplayarak tek-çift ve toplam özelliklerini keşfedin.
🧾 Market Matematiği 2: Toplam-Para Üstü
Gerçek bir fiş ile toplam hesabı ve para üstü pratiği.
Çocuğun düzeyini bilmiyor musunuz?
ADIM / Numap değerlendirmesi çocuğun tam düzeyini belirler; bu etkinlikler oraya göre önerilir.