Sayı Birleştirme (Parça-Bütün) — Evde Destek
Bu öğrenme yörüngesinin her düzeyi için eve özel, adım adım etkinlikler: günlük hayatta, oyunla ve çalışma yaprağıyla. Her etkinlik o düzeyin kazanımına doğrudan bağlıdır.
Düzey 1 · Parçalarla Oynayan: Temeller
Banyoda/oyunda bir kova oyuncağı birlikte ikinci kaba boşaltın.
Sonra 'hepsi yine bir arada!' diyerek tek kaba toplayın.
Çamaşır toplarken çorapları iki sepete ayırıp sonra birleştirin.
✓ Başarı işareti: Çocuk bir bütünü ayırıp tekrar birleştirme hareketini keyifle yapıyor.
İki kâse ve bir avuç fasulye/düğme/kapak hazırlayın.
Fasulyeleri bir kâseden ötekine dökün, karıştırın.
Sonra hepsini tek kâsede toplayıp 'hepsi geri geldi' deyin.
✓ Başarı işareti: Dökme-toplama oyununu kendiliğinden tekrarlamaya başlıyor.
Sofrada iki tabak verin.
Çocuk üzümleri/krakerleri bir tabaktan diğerine taşısın.
Sonra hepsini ortadaki tek tabakta toplasın.
✓ Başarı işareti: Parçaları ayırıp tek kümede toplama hareketini bol bol yaşıyor.
Düzey 2 · Parçaları Birleştiren
Bir elinize 2 fındık, çocuğun eline 1 fındık koyun.
'Hepsini bir araya koyalım, kaç oldu?' deyin.
Meyve verirken 'sana 2, bir de 1 daha, hepsi senin' diye birleştirin.
✓ Başarı işareti: İki ayrı küçük parçayı birleştirip tek bir sayı olarak söylüyor.
İki renk düğme (ya da iki tür kuruyemiş) ve küçük bir tabak alın.
Sizin avucunuzdaki 2 ile çocuğun avucundaki 1'i tabakta birleştirin.
'Şimdi hepsi bir arada' deyip 2 ve 2 yaparak yineleyin.
✓ Başarı işareti: İki avucu birleştirince oluşan bütünü tek küme görüyor.
Bir kâğıda iki küçük daire çizin.
Çocuk birine 2 çakıl, ötekine 1 çakıl koysun.
İkisini ortadaki bir avuçta toplayıp 'hepsi kaç?' desin.
✓ Başarı işareti: İki parçayı tek küme yapıp toplamı söyleyebiliyor.
Düzey 3 · Parça-Bütünü Kabaca Kavrayan
4 üzümü dizip 2'sini elinizle kapatın.
'İki görünüyor, peki avucumun altında kaç saklı? Hepsi kaç?' deyin.
Oyuncak toplarken kutuya 2 araba koyup 'içeride 2, dışarıda 2, hepsi 4' deyin.
✓ Başarı işareti: Görünmeyen parçanın da bütüne ait olduğunu söylüyor.
4 küçük nesne ve bir bardak/kart hazırlayın.
4 düğmeyi gösterip birkaçını bardakla örtün.
Çocuk 'kaç saklı?' sorusunu düşünüp söylesin, sonra kaldırıp doğrulayın.
✓ Başarı işareti: Örtülen sayıyı, bütünü hatırlayarak bulabiliyor.
Bir kâğıda 4 nokta çizin.
2 noktanın üstüne küçük bir kâğıt yapıştırın.
Çocuk 'kaç görünüyor, kaç saklı, hepsi kaç?' diye söylesin.
✓ Başarı işareti: Saklı parçayı da sayıp bütünü doğru söylüyor.
Düzey 4 · Sayı Kuran (önce 4, sonra 5)
4 zeytini iki tabağa böldürün (önce 3 ve 1, sonra 2 ve 2).
Her seferinde 'yine dört, sadece başka türlü dağıttık' deyin.
5 çorabı eşleştirirken '4 ile 1, ya da 3 ile 2 — hepsi yine 5' deyin.
✓ Başarı işareti: Aynı sayıyı farklı parçalara ayırıp toplamın değişmediğini görüyor.
4-5 düğme ve bölmeli bir tabak (ya da iki kapak) alın.
Çocuk 4 düğmeyi iki bölmeye her seferinde başka türlü dağıtsın (3+1, 2+2).
'Hepsi hâlâ dört mü?' diye sorun; sağlamlaşınca 5 ile yineleyin.
✓ Başarı işareti: Dördü/beşi birden çok ikiliyle ayırıp her seferinde aynı bütünü buluyor.
İki kutu çizili bir kâğıda 4 çakıl dağıttırın.
Bulduğu her ikiliyi (3 ve 1, 2 ve 2) yan yana söyletin.
Sonra 5 ile tüm ikilileri (4+1, 3+2) liste gibi bulun.
✓ Başarı işareti: Yeniden saymadan 'yine aynı' diyerek farklı ayrılışları buluyor.
Düzey 5 · Sayı Kuran (7’ye kadar)
7 cevizi 5 ve 2 diye gösterip 'beş ve iki, yedi' deyin.
'Elimde 3 var, yedi olması için kaç lazım?' diye sorun.
Sofra kurarken '7 çatal lazım, 4'ünü koydum, kaç kaldı?' deyin.
✓ Başarı işareti: Bir parçayı görüp eksik parçayı saymadan söylüyor.
7 düğme, iki renk ve bir kapatma kartı alın.
Düğmeleri 5+2 dizip bir kısmını örtün.
Çocuk '3 gördüm, kaçı saklı?' diye saymadan 'dört' desin; parçaları değiştirin (6 ve 1, 4 ve 3).
✓ Başarı işareti: Görünen parçadan yola çıkıp eksik parçayı saymadan buluyor.
Kâğıda 7 nokta çizin.
Çocuk ikisini bir renge, kalanı başka renge boyasın.
'5 ve 2 yedi', sonra başka türlü '4 ve 3 yedi' diye yazsın/söylesin.
✓ Başarı işareti: 7'yi farklı ikililere ayırıp her birinin yine 7 ettiğini söylüyor.
Düzey 6 · Sayı Kuran (10’a kadar)
10'luk yumurta kartonunun içine 7 ceviz koyup 'kaç dolu, kaç boş — ona kaç lazım?' deyin.
Meyve suyu doldururken '7 bardak doldu, 10 olması için kaç kaldı?' deyin.
Tümleyeni saymadan söylemesini bekleyin.
✓ Başarı işareti: Verilen sayıya 10'un tümleyenini saymadan söylüyor.
10 gözlü yumurta kartonu ve düğmeler hazırlayın.
Kartona bir miktar (ör. 6) düğme koyun; çocuk boş gözleri görüp 'dört lazım' desin ve doldursun.
9+1, 8+2, 7+3, 6+4, 5+5 dostlarını sırayla bulup söyleyin.
✓ Başarı işareti: 10'a tümleyen ikilileri akıcı, saymadan söyleyebiliyor.
10 kutulu bir şerit çizin.
Çocuk bir kısmını boyayıp 'kaç dolu, kaç boş' yazsın.
Her satırda bir '10 dostu' çıkarsın (7 ve 3, 8 ve 2).
✓ Başarı işareti: Bir parçaya 10'un tümleyenini saymadan söyleyip yazıyor.
Düzey 7 · Sayı Kuran (20 ve ötesi); Onluk ve Birliklerle Sayı Kuran
14 fındığı '10 ve 4' diye karton dolusu + yanına 4 koyarak gösterip 'on dört' deyin.
Markette '10 elma torbada, 4 daha — kaç oldu?' diye sorun.
'17 var, yirmi olması için kaç kalır?' diye onluğu temel alın.
17 düğmeyi önce dağınık koyup 'saymak yerine onar demet yapalım' deyin.
Bir demet (10) ve yanında 7 tek bırakıp 'bir onluk, yedi birlik — on yedi' dedirtin.
✓ Başarı işareti: Onluğu tek bir parça sayıp üstüne birlik ekleyerek 20'ye dek bileştiriyor.
10'arlı demet yapılabilen çubuk-makarna/düğme ve 11-19 sayı kartları alın.
Çocuk bir kart çeksin (ör. 13), bir onluk demet + 3 tek kurup 'bir onluk, üç birlik' desin.
Bir tek ekleyip 'şimdi kaç?' diye sorun.
Dolu bir 10'luk karton + ayrı düğmeler (20'ye dek) alın.
✓ Başarı işareti: Kart sayısını bir onluk demet ve doğru sayıda birlikle kuruyor.
Bir uzun çubuk (onluk) + 7 küçük kare (birlik) çizdirin.
'1 onluk + 7 birlik = 17' yazdırın.
Yazılı 17'yi gösterip 1'in ve 7'nin ne anlattığını söyletin.
Bir onluk demet + birkaç tek nesne çizdirip '10 ve 4 — on dört' yazdırın.
✓ Başarı işareti: 11-19'u onluk+birlik kurup yazılı basamakları açıklayabiliyor.
Düzey 8 · Bildiklerinden Türeten (parça-bütün)
'6+4=10 biliyoruz; 6+5 bir fazla, kaç eder?' diye sorup 'on bir' dedirtin.
Sofrada 'dün 5 ve 5 on yapmıştık, bugün 5 ve 6 — bir fazla, demek?' deyin.
Sonucu değil, 'neden' yolunu söyletin.
✓ Başarı işareti: Bilinen bir toplamadan komşusunu saymadan türetip gerekçe veriyor.
Düğmeler ve birkaç 'bildiğimiz' kart (6+4=10, 5+5=10) hazırlayın.
Bilinen bir toplamı kurun; bir düğme ekleyip 'şimdi bir fazla, kaç?' deyin.
Bir düğme alıp 'bir az, kaç?' diye saymadan buldurun; nedenini söyletin.
✓ Başarı işareti: Bilinen olgudan bir fazla/bir az olanı saymadan buluyor.
Bir kâğıda bildiği bir olguyu (7+3=10) yazın.
Altına komşularını (7+4=?, 7+2=?) çıkarın.
Çocuk 'bir fazla olduğu için 11' diye yazıp gerekçe versin.
✓ Başarı işareti: Bilinenden türetip sonucu gerekçeli yazabiliyor.
Düzey 9 · Her Tür Problemi Çözen (parça-bütün)
'Kutuda 8 kalem vardı, 5 ekledim, sonra 4 verdim — şimdi kaç?' gibi hikâye sorun.
Çözünce 'başka türlü nasıl bulurdun?' diye ikinci yolu konuşturun.
İkinci yol önce 10'a tamamlama ya da geriye sayma olabilir.
✓ Başarı işareti: Çok adımlı problemi çözüp ikinci bir yolu da anlatabiliyor.
İki kutu, düğmeler ve sözlü kısa problemler hazırlayın.
Bir kutuda 7, ötekinde 6 'para' olsun: 'toplam kaç?'
'3 daha aldık, 4 harcadık' diye olayı büyütün; çocuk kendi yoluyla izleyip anlatsın.
✓ Başarı işareti: Olay değiştikçe bileşimi takip edip kendi yolunu açıklıyor.
Kısa bir hikâye-problemi ('6 vardı, 7 daha geldi, kaç oldu?') yazın.
Çocuk hem somut çözsün hem '6+4+3' gibi yolunu yazsın.
Sonra aynısını ikinci bir yolla çözsün.
✓ Başarı işareti: Doğru sonuca iki farklı strateji ile ulaşabiliyor.
Düzey 10 · Çok Basamaklı Toplayıp Çıkaran (parça-bütün)
23 düğmeyi 2 onluk demet + 3 tek diye dizip 'yirmi üç' deyin.
'3 birlikten 5 vermem lazım ama yetmiyor, bir demeti açalım' deyin.
Bir onluğu 10 tek yapıp 'şimdi 1 onluk + 13 birlik, yine 23' dedirtin.
✓ Başarı işareti: Bir onluğu 10 birliğe bozup bütünün değişmediğini görüyor.
10'arlı demetlenebilen nesneler ve 2 basamaklı sayı kartları alın.
23 kurulsun; '7 birlik çıkaracağız ama 3 var' deyip bir demeti çözerek 10 tek elde edin.
Sonra çıkarmayı yapın; 'hangi basamağı bozduk, neden?' diye sorun.
✓ Başarı işareti: Birlik yetmeyince onluğu bozarak çok basamaklı işlemi sürdürüyor.
Kâğıda 23'ü hem '20 + 3' hem '10 + 13' diye iki türlü yazdırın.
'Bozduk ama bütün değişmedi' dedirtin.
23+18 gibi bir işlemi onlukları-birlikleri ayrı toplayıp gerekince onluğa taşıyarak çözsün.
✓ Başarı işareti: Onluğu esnekçe kurup bozarak çok basamaklı bileşim/ayrışım yapıyor.
Bu yörünge için hazır etkinlikler
Aşağıdaki ABMATO etkinlikleri bu yörüngeyi destekler — malzeme, adımlar ve indirilebilir PDF ile.
💰 Paranı Topla
Farklı banknotları birleştirerek hedef tutarı yapmanın kaç yolu var.
🎲 Zar Oyunu
Zarları toplayarak veya çarparak işlem pratiği yapın.
🎲 Akıllı Küpler
İki zarla toplama-çıkarma karışık: kim daha büyük sonucu çıkarır?
4️⃣ Kareleri Sırala (4 Yan Yana)
2 zar at, toplamı tablodaki bir kareye yerleştir — 4 kareyi yan yana ilk dizen kazansın.
2️⃣7️⃣ 27'yi Yakala!
1-6 arası sayı söylerken toplamı 27'ye ilk ulaştıran kazansın — strateji oyunu.
🖐️ Parmakla 10 Toplama
"Büyük sayı aklımda, küçük sayı parmaklarımda" — toplama parmakla.
➕ Tek-Çift Parmak Yarışı
İki kişi aynı anda parmak gösterir; toplam tekse "tek" rolü, çiftse "çift" rolü adım atar.
🧮 Kuru Fasulye Sayı Sarayı
Kuru fasulye ile onluk-yüzlük-binlik oluşturup büyük sayıları somutlaştırın.
🧦 Çoraplar Tek mi Çift mi?
Çorapları eşleyerek tek-çift sayıları parmaklarınızla keşfedin.
👫 Eş Arkadaşlar
Nesne gruplarını ikili gruplayarak tek-çift ve toplam özelliklerini keşfedin.
🧾 Market Matematiği 2: Toplam-Para Üstü
Gerçek bir fiş ile toplam hesabı ve para üstü pratiği.
Çocuğun düzeyini bilmiyor musunuz?
ADIM / Numap değerlendirmesi çocuğun tam düzeyini belirler; bu etkinlikler oraya göre önerilir.