Yapı Kurma (3B) — Evde Destek
Bu öğrenme yörüngesinin her düzeyi için eve özel, adım adım etkinlikler: günlük hayatta, oyunla ve çalışma yaprağıyla. Her etkinlik o düzeyin kazanımına doğrudan bağlıdır.
Düzey 1 · Ayrı Bloklar Eyleyeni: Temeller
Toplarken kibrit kutusu, top, bardak gibi nesneleri tek tek eline verin.
Her birini ayrı ayrı incelesin; 'Bu kutu mu, top mu?' diye dokunup tanısın.
Henüz üst üste koymak yok; her parçayı tek başına tutup tanımak yeter.
✓ Başarı işareti: Her parçayı ayrı bir nesne olarak eline alıp tanır.
Yere 5-6 farklı blok/kutu dağıtın.
Siz bir parça gösterin; çocuk aynısını sepetten alıp masaya tek başına koysun.
Amaç birleştirmek değil, her parçayı ayrı fark etmek.
✓ Başarı işareti: İstenen tek parçayı bulup ayrı olarak yerleştirir.
Bir tepsiye 4-5 ayrı blok dizin.
Çocuk her birini parmağıyla işaret edip 'bir... bir... bir...' diye saysın.
Sonra istediği birini seçip eline alsın.
✓ Başarı işareti: Parçaları tek tek işaretleyip ayrı nesneler olarak ayırt eder.
Düzey 2 · İstifleyici
'Bakalım kaç kutuyu üst üste koyabiliyoruz?' deyin.
Çocuk bardakları, kibrit kutularını, blokları sırayla üst üste koysun.
Devrilince gülün, tekrar deneyin; yıkılmak oyunun parçası.
✓ Başarı işareti: Nesneleri dengede tutarak üst üste koyabilir.
Sırayla blok ekleyip kuleyi yükseltin.
Kim koyarken kule devrilirse alkışla yeniden başlayın.
Yarış değil, üst üste dengede tutmayı keşfetme oyunu.
✓ Başarı işareti: Sırayla blok ekleyerek kuleyi birkaç kat yükseltir.
3 bloktan bir kule kurun.
Çocuk yanına aynı yükseklikte bir kule daha diksin.
'Üstüne, üstüne, üstüne' diyerek tek tek koyması yeterli.
✓ Başarı işareti: 2-3 katlı dengeli bir kule kurar.
Düzey 3 · Sıra Yapıcı
Ayakkabıları kapı önüne, kaşıkları masaya dizerken konuşun.
'Hadi bunları bir tren gibi yan yana dizelim' deyin.
Çocuk blokları üst üste değil, yere uç uca bir sıra hâlinde dizsin.
✓ Başarı işareti: Nesneleri düz bir hat boyunca yan yana dizer.
Blokları yere uzun bir hat boyunca arka arkaya ekleyin.
'Çuf çuf' diyerek vagon ekleyin.
En uzun treni birlikte sayarak ne kadar uzadığını fark edin.
✓ Başarı işareti: Blokları bitişik, düz bir sıra olarak uzatır.
Masaya bir başlangıç çizgisi koyun.
Çocuk blokları o çizgiden başlayıp düz bir sıra olarak yan yana dizsin.
Sıra düz ve bitişik olunca kaç blok olduğunu birlikte sayın.
✓ Başarı işareti: Çizgiden başlayarak düzgün, bitişik bir sıra oluşturur.
Düzey 4 · Aynı Şekil İstifleyici
Toplarken 'Önce tüm küpleri bir araya, sonra üst üste koyalım' deyin.
Çocuk aynı türden parçaları (hep küp ya da hep kibrit kutusu) seçsin.
Karışık değil, hep aynı şekilden bir kule yapsın.
✓ Başarı işareti: Aynı şekilleri ayırıp yalnız onlardan kule yapar.
Blokları şekline göre ayırın.
Çocuk yalnızca bir aileyi (örneğin tüm silindir bardaklar) üst üste koysun.
Aynı şekilleri seçip istiflemek oyunun özü.
✓ Başarı işareti: Tek tür şekli seçip onlardan istif kurar.
Önüne iki tür blok karışık koyun.
Çocuk önce aynı olanları ayırsın.
Sonra o aynılardan düzgün bir kule kursun.
✓ Başarı işareti: Karışıktan aynı şekilleri ayırıp onlardan kule kurar.
Düzey 5 · Parça Birleştirici (3B)
Tost yaparken 'Ekmek-peynir-ekmek, parçaları birleştirdik!' deyin.
Aynı mantıkla iki üçgen bloğu birleştirince kare olduğunu gösterin.
İki yarım bloğu birleştirince bütün olduğunu oyuncaklarla deneyin.
✓ Başarı işareti: İki parçayı birleştirip yeni bir bütün şekil oluşturur.
İki üçgen prizmayı birleştirip kutu yapın.
İki yarım silindiri birleştirip tam silindir yapın.
Çocuk parçaları birleştirip oluşan yeni bütünü birlikte adlandırın.
✓ Başarı işareti: Parçaları doğru birleştirip oluşan bütünü adlandırır.
Bir küp bloğu ya da köpük şekli ikiye bölün (ya da iki yarım verin).
Çocuk iki parçayı birleştirip baştaki bütünü geri oluştursun.
Parçalar birleşip bütün çıkınca etkinlik başarılı.
✓ Başarı işareti: İki parçayı birleştirerek baştaki bütünü yeniden oluşturur.
Düzey 6 · Resim Yapıcı (3B)
'Hadi bloklardan bir ev (ya da araba) yapalım' deyin.
Çocuk farklı blokları birleştirip tanınır bir yapı kursun.
Duvar için kutular, çatı için üçgen, baca için küçük blok kullansın.
✓ Başarı işareti: Farklı blokları birleştirip tanınır bir yapı oluşturur.
Bir kâğıda ev, kamyon, robot gibi basit bir nesne çizin.
Çocuk bloklardan o nesneyi serbestçe inşa etsin.
Birebir aynı olması değil, 'neye benzediği' önemli.
✓ Başarı işareti: Bloklarla, hedef nesneye benzeyen bir yapı kurar.
Çocuğa bir avuç karışık blok verin.
'Bana bir köprü/kule/ev yap' deyin.
Ne yaptığını size anlatsın.
✓ Başarı işareti: Bloklar akılda bir yapıya dönüşür ve çocuk onu anlatabilir.
Düzey 7 · Şekil Oluşturucu (3B)
Bir oyuncak kutusunun ya da kibrit kutusunun kapağını gösterin.
'Aynısını bloklardan yapabilir misin?' deyin.
Çocuk gördüğü belirli 3B şekli (kutu, basamak, piramit) bloklarla birebir oluştursun.
✓ Başarı işareti: Verilen hedef 3B şekli bloklarla birebir oluşturur.
Kapalı bir engel arkasında 4-6 bloktan belli bir yapı (örn. L şeklinde basamak) kurun.
Sonra gösterin; çocuk aynı hedef şekli kendi bloklarıyla kopyalasın.
Sonunda kim daha çok benzetti diye birlikte bakın.
✓ Başarı işareti: Gösterilen modeli kendi bloklarıyla doğru kopyalar.
Bir kâğıda hedef 3B şekil çizin ya da fotoğrafını gösterin (örnek: 3 bloklu merdiven).
Çocuk tam o şekli bloklarla oluştursun.
Hedefe ulaşan yapı çıkınca etkinlik başarılı.
✓ Başarı işareti: Resimdeki hedef şekli doğru oranlarla bloklarla kurar.
Düzey 8 · Yerine Koyarak Oluşturucu ve Tekrarlayıcı (3B)
Yemek dizerken 'Şu deseni devam ettirelim: kutu-top-kutu-top...' deyin.
Çocuk parçaları belli bir düzene göre yerine koysun.
Aynı 3B birimi tekrarlayarak diziyi uzatsın.
✓ Başarı işareti: Tekrar eden birimi doğru sırayla yerine koyarak uzatır.
2-3 bloktan bir birim yapın (örn. küp + üçgen çatı = bir ev birimi).
Çocuk aynı birimi yan yana tekrarlayıp bir sokak/sıra kursun.
Her tekrarda 'bir ev daha, iki ev...' diye sayın.
✓ Başarı işareti: Çok parçalı birimi bozmadan, yan yana tekrarlayarak çoğaltır.
Çocuğa bir desen birimi gösterin (örn. iki küp + bir köprü).
Çocuk bu birimi 3-4 kez tekrarlayarak aynı yapıyı uzatsın.
Birim doğru yerlere konup düzenli tekrarlanınca iş tamam.
✓ Başarı işareti: Birimi düzenli ve aynı sırayla birkaç kez tekrarlar.
Düzey 9 · Şekil Oluşturucu—Birimlerin Birimleri (3B)
Yumurta viyolünü ya da koli içindeki kutuları gösterin.
'Bir kutu birçok şeyden yapılı; biz de küçük gruplardan büyük bir şey kuralım' deyin.
Çocuk önce 2-3 bloktan küçük bir birim, sonra o birimlerden büyük bir yapı oluştursun.
✓ Başarı işareti: Küçük birimleri kurup onları daha büyük bir bütünde birleştirir.
Önce her biri 4 bloktan eş 'tuğla paketleri' yapın.
Çocuk bu paketleri bir araya getirip büyük bir duvar/kale kursun.
'Kaç paket kullandık, her pakette kaç blok var?' diye konuşun.
✓ Başarı işareti: Eş birimleri sayıp birim-üstü birimlerle büyük yapı kurar.
Çocuk önce 2'şer bloktan birkaç eş birim kursun.
Sonra bu birimleri üst üste/yan yana koyup tek büyük yapı oluştursun.
Sonunda 'kaç birim, toplam kaç blok' diye birlikte sayın.
✓ Başarı işareti: Eş birimlerden büyük bütünü kurar ve birim/blok sayısını ilişkilendirir.
Bu yörünge için hazır etkinlikler
Aşağıdaki ABMATO etkinlikleri bu yörüngeyi destekler — malzeme, adımlar ve indirilebilir PDF ile.
Çocuğun düzeyini bilmiyor musunuz?
ADIM / Numap değerlendirmesi çocuğun tam düzeyini belirler; bu etkinlikler oraya göre önerilir.