Şekil Birleştirme (2B) — Evde Destek
Bu öğrenme yörüngesinin her düzeyi için eve özel, adım adım etkinlikler: günlük hayatta, oyunla ve çalışma yaprağıyla. Her etkinlik o düzeyin kazanımına doğrudan bağlıdır.
Düzey 1 · Ayrı Şekiller Eyleyeni: Temeller
Çocuğa birkaç farklı şekilli nesne verin (kare peçete, üçgen peynir, yuvarlak kapak).
'Bu üçgen, üç köşesi var' deyip parmağıyla kenarlarını birlikte izleyin.
Henüz birleştirmesini beklemeyin; her şekli ayrı ayrı tanısın.
✓ Başarı işareti: Kare, üçgen ve daireyi ayrı ayrı tanıyıp köşeli ile yuvarlağı ayırt ediyor.
Bir kutuya farklı biçimli eşyalar koyun (ekmek tahtası, bardak altlığı, mendil).
Çocuk tek tek çıkarıp evirip çevirsin.
'Bu yuvarlak mı, köşeli mi?' diye sorun.
✓ Başarı işareti: Nesneleri elleyerek yuvarlak ve köşeli diye doğru ayırabiliyor.
Kâğıda büyük bir üçgen, bir kare ve bir daire çizin.
Çocuk her birinin köşelerini parmağıyla saysın.
Sonra her şeklin üstünden boyasın.
✓ Başarı işareti: Köşeleri olan şekilleri yuvarlaktan ayırıp köşe sayısını söyleyebiliyor.
Düzey 2 · Parça Birleştirici
İki bisküvi ya da iki peçeteyi yan yana getirin.
'Kenarları öpüşsün, birbirine değsin' deyin.
Çocuk iki parçayı kenar kenara dokunduruyorsa başarmıştır; resim olması gerekmez.
✓ Başarı işareti: İki parçayı boşluksuz, kenar kenara getirip birleştirebiliyor.
Bir tepside iki kibrit kutusu/kare verin.
'Birbirine yapıştır gibi yan yana koy' deyin; boşluk kalırsa birlikte yaklaştırın.
Sonra üçüncü bir parçayı 'buna da değdir' diye ekleyin.
✓ Başarı işareti: Parçaları boşluk bırakmadan yan yana dizip üçüncü parçayı da ekliyor.
Kâğıda iki kare çizin, aralarında küçük boşluk bırakın.
Çocuk ikisini birleştiren çizgiyi çizip 'değdirsin'.
Düz, uzun kenarlı parçalarla başlayın; hizalaması en kolayıdır.
✓ Başarı işareti: İki şekli kenarlarından birleştirip aralarındaki boşluğu kapatıyor.
Düzey 3 · Resim Yapıcı
Kahvaltıda peynir ve ekmekle 'ev yapalım' deyin.
Kare ekmek duvar, üçgen peynir çatı olsun.
Çocuk her parçaya bir görev versin ('bu çatı, bu kapı') ve size anlatsın.
✓ Başarı işareti: Farklı şekilleri birleştirip tanınır bir resim (ev) kuruyor ve parçaları adlandırıyor.
Birkaç farklı şekilli karton verin.
'Bana bir balık (ya da çiçek) yap' deyin; çocuk parçaları seçip dizsin.
Önce bir örnek gösterip kopyalatın, sonra yalnız sözle isteyin.
✓ Başarı işareti: Şekilleri seçip dizerek istenen resmi oluşturup parçaları adlandırıyor.
Kâğıttan bir kare, bir üçgen, bir daire kesip verin.
Çocuk bunları yapıştırarak tanınır bir resim kursun (ev, insan, kayık).
Altına ne yaptığını çizsin ya da söylesin.
✓ Başarı işareti: Birkaç şekli birleştirerek anlamlı, tanınır bir resim oluşturuyor.
Düzey 4 · Basit Ayrıştırıcı
Bir dilim ekmeği/tostu köşegeninden ikiye kesin.
'Bak, bir kareden iki üçgen çıktı' deyin.
Sandviç/pizzayı belirgin çizgisinden böldürüp 'kaç parça oldu?' diye sorun.
✓ Başarı işareti: Bir bütün şeklin kesilince hangi parçalara ayrıldığını söyleyebiliyor.
Bir kâğıda kalın bir çizgiyle ortadan bölünmüş bir kare ya da ev çizin.
Çocuk çizgiyi parmağıyla izleyip 'içinde hangi parçalar var' desin.
Sonra makasla o çizgiden kessin.
✓ Başarı işareti: Belirgin çizgiyi takip ederek şeklin hangi parçalardan oluştuğunu görüp kesiyor.
Üstünde tek kalın çizgi olan basit şekiller verin (ikiye bölünmüş dikdörtgen).
Çocuk her şeklin kaç parçadan yapıldığını çizgiyi takip ederek söylesin.
Çizgi belirgin olduğu için her seferinde başarsın.
✓ Başarı işareti: Belirgin çizgiye bakarak şeklin kaç parçaya ayrıldığını söyleyebiliyor.
Düzey 5 · Şekil Oluşturucu
Pizza/poğaça paylaşırken 'bu boşluğa hangi parça tam oturur?' diye sorun.
Çocuk parçayı koymadan ÖNCE tahmin etsin.
Oturmazsa 'çevirsek olur mu?' deyip döndürmeyi hatırlatın, sonra deneyip doğrulasın.
✓ Başarı işareti: Hedef boşluğa hangi parçanın uyacağını önceden tahmin edip gerekirse döndürerek yerleştiriyor.
Kâğıda boş bir altıgen (ya da yıldız) anahattı çizin.
Çocuk onu üçgen/kare kâğıt parçalarıyla doldursun.
Her parçadan önce 'sence sığar mı, neden?' diye tahmin etsin; sonra aynı boşluğu farklı parçalarla da doldursun.
✓ Başarı işareti: Hedef şekli parçalarla, önceden düşünüp tahmin ederek tam dolduruyor.
İçi boş bir şekil şablonu verin.
'Koymadan önce düşün: hangisi sığar?' deyin; çocuk parmağıyla nereye ne geleceğini göstersin.
Sonra parçayı yerleştirsin; tıkanırsa içine parça sınırlarını hafifçe çizip ipucu verin.
✓ Başarı işareti: Hedef şekli, parçaları önce zihinde eşleştirip sonra yerleştirerek oluşturuyor.
Düzey 6 · Yerine Koyarak Oluşturucu
Sofrada 'şu iki üçgen peyniri birleştirsem hangi şekil olur?' diye sorun.
'Bir karenin yerine kaç üçgen koyabilirim?' diye düşündürün.
Çocuk bir parça takımını, aynı yeri kaplayan başka takımla değiştirebildiğini fark etsin.
✓ Başarı işareti: Bir parça grubunu, aynı alanı kaplayan başka parçalarla değiştirebiliyor.
İki üçgen kâğıdı birleştirip bir kare yapın.
'Bu karenin yerine başka ne koyabiliriz, yine aynı yeri kaplar mı?' diye sorun.
Bir parçayı çıkarıp yerine eşit parçalar koydurun.
✓ Başarı işareti: Bir şeklin yerine, aynı yeri kaplayan eşdeğer parçaları koyabiliyor.
Kâğıtta bir kare ve iki üçgen verin.
Çocuk iki üçgeni üst üste koyarak karenin yerini tam kapladığını göstersin.
'Aynı şekli daha az ya da daha çok parçayla yapabilir misin?' diye sorun.
✓ Başarı işareti: Bir şekli farklı sayıda eşdeğer parçayla yerine koyarak oluşturabiliyor.
Düzey 7 · Şekil Ayrıştırıcı (Yardımla)
Çocuğa çizgisiz bir bileşik şekil gösterin (masadaki bir desen).
'Bunun içinde tanıdık bir şekil gizli mi, bir kare görebilir misin?' diye sorun.
İpucu vererek gizli parçaları buldurun.
✓ Başarı işareti: Çizgisiz bir bileşik şeklin içinde gizli tanıdık şekilleri (yardımla) bulabiliyor.
Birkaç parçadan oluşmuş çizgisiz bir figür kurun.
Zorlanırsa 'şu köşede bir üçgen var mı?' diye yol gösterin, bulduğu parçanın sınırını birlikte çizin.
Sonra desteği azaltıp kalanları kendi bulsun.
✓ Başarı işareti: İpucuyla başlayıp giderek tek başına bileşik şeklin parçalarını ayırabiliyor.
Çizgisi olmayan, içinde 2-3 tanıdık şekil gizli basit bir bileşik resim verin.
Çocuk silinebilir kalemle gizli şekillerin sınırlarını çizerek ayırsın.
İlk parçayı siz gösterin, gerisini bırakın.
✓ Başarı işareti: Çizgisiz bileşik bir resimde gizli şekillerin sınırlarını çizip (yardımla) ayırabiliyor.
Düzey 8 · Bileşik Şekil Tekrarlayıcı
Karo/fayans ya da battaniye desenini gösterin.
'Şu küçük şekil tekrar tekrar yapılmış; hangi parça birim olmuş?' diye sorun.
Çocuk bir parça-grubunu tek bir 'kalıp' gibi görüp tekrarını fark etsin.
✓ Başarı işareti: Bir desende tekrar eden bileşik birimi (kalıbı) tek bir blok olarak görebiliyor.
İki kâğıt parçasından bir 'kalıp' yapın (kare + üçgen = ok).
'Bunu tek bir blok gibi düşün, aynısından bir tane daha yap' deyin.
Çocuk kalıbı yineleyerek bir şerit/desen oluştursun, kaç kalıp kullandığını saysın.
✓ Başarı işareti: Bileşik bir birimi tek blok gibi alıp tekrarlayarak desen kuruyor ve birimleri sayıyor.
Bir bileşik birim çizin (iki üçgen bir baklava).
'Bunu yan yana tekrar ederek bir bordür yap' deyin.
'Kaç tane kalıp kullandın?' diye birimleri saydırın.
✓ Başarı işareti: Bileşik bir birimi yan yana tekrarlayarak bordür/desen kuruyor ve birim sayısını söylüyor.
Düzey 9 · İmgelemle Şekil Ayrıştırıcı
Eline hiçbir şey vermeden 'gözünü kapat' deyin.
'Bir altıgeni kafanda parçalara ayır; kaç farklı yol buldun?' diye sorun.
Çocuk şekli zihninde, ellemeden, birden çok şekilde bölebilsin.
✓ Başarı işareti: Bir şekli zihinde, dokunmadan, birden çok farklı yolla parçalara ayırabiliyor.
Çizgisiz bir şekil kartı gösterip 'bunu kafanda hangi parçalara ayırırsın, elleme yok' deyin.
Çocuk önce sözle anlatsın ('iki yamuk' ya da 'altı üçgen'); en az iki yol istesin.
Sonra gerçek parçalarla doğrulasın.
✓ Başarı işareti: Bir şekli ellemeden, en az iki farklı yolla zihinde ayırıp sözle anlatabiliyor.
Tanıdık bir şekil çizin.
'Koymadan, dokunmadan: bunu kaç farklı şekilde parçalara ayırabilirsin?' diye sorun.
Çocuk yolları söyleyip ya da çizip sonra gerçek parçalarla kontrol etsin.
✓ Başarı işareti: Şekli önce zihinde farklı yollarla ayırıp sonra parçalarla doğrulayabiliyor.
Düzey 10 · Şekil Oluşturucu—Birimlerin Birimleri
Bal peteği, örme atkı ya da fayans desenini gösterin.
'Önce küçük birimini kuralım, sonra o birimlerden koca deseni yapalım' deyin.
Küçük parça → birim → birimlerden desen sırasını birlikte fark edin.
✓ Başarı işareti: Küçük parçaların önce bir birim, sonra o birimlerin büyük bir deseni oluşturduğunu görüyor.
Önce 6 üçgen kâğıttan bir altıgen kurdurun.
'Şimdi bu altıgenlerden birkaç tane yapıp yan yana getir' deyin.
'Kaç üçgen bir altıgen, kaç altıgen tüm desen?' diye katmanları ilişkilendirin.
✓ Başarı işareti: Önce parçalardan birim, sonra birimlerden büyük desen kurup iki katmanı ilişkilendiriyor.
Bol özdeş parçayla çocuk önce tek bir birim kursun (bir altıgen).
Sonra o birimi tekrarlayarak büyük bir desen oluştursun.
Altına 'bir birimde kaç parça var, kaç birim kullandım?' yazsın.
✓ Başarı işareti: Parçalardan bir birim kurup onu çoğaltarak desen yapıyor ve iki katmanı sayıyor.
Düzey 11 · Birimlerin Birimleriyle Ayrıştırıcı
Karmaşık bir fayans/örgü desenine bakın.
'Önce büyük parçaları gör (bunlar altıgen), sonra her birinin içine bak (her biri altı üçgenden)' deyin.
Toplam küçük parçayı 'kaç altıgen × kaç üçgen' diye birlikte hesaplayın.
✓ Başarı işareti: Deseni önce büyük birimlere, sonra içindeki küçük parçalara ayırıp çarpımla toplamı buluyor.
Kurulu karmaşık bir deseni gösterin.
Çocuk önce ÜST birimleri (büyük parçaları) bir renkle işaretlesin.
Sonra 'her büyük parça içinde nelerden yapılmış?' diye başka renkle alt-parçaları çizip çarpımla toplamı bulsun.
✓ Başarı işareti: Büyük birimleri ve içlerindeki alt-parçaları ayrı renklerle ayırıp çarparak toplamı buluyor.
Düzenli bir döşeme resmi verin.
Çocuk önce büyük birimlerin sayısını, sonra her birimdeki küçük parça sayısını yazsın.
İkisini çarparak toplam küçük parçayı bulsun.
✓ Başarı işareti: Büyük birim sayısı ile birim başına parça sayısını çarparak toplam parçayı buluyor (tek tek saymadan).
Bu yörünge için hazır etkinlikler
Aşağıdaki ABMATO etkinlikleri bu yörüngeyi destekler — malzeme, adımlar ve indirilebilir PDF ile.
Çocuğun düzeyini bilmiyor musunuz?
ADIM / Numap değerlendirmesi çocuğun tam düzeyini belirler; bu etkinlikler oraya göre önerilir.